Mam ag iselder a laddodd fabi yn rhydd i adael y llys

Mae adolygiad wedi cael ei orchymyn i achos mam a laddodd ei merch fach yn 2006 ar ôl dioddef o iselder ôl-enedigol difrifol.

Cafodd y fam o ardal Abertawe orchymyn cymunedol wedi iddi gael ei dedfrydu am fabanladdiad (infanticide) ac ymosodiad difrifol ar ail blentyn.

Clywodd y llys fod yr achos yn un "eithriadol".

Roedd Llys y Goron Abertawe wedi clywed bod y ferch fach wedi marw ar ôl cael ei hysgwyd gan ei mam rai wythnosau wedi iddi gael ei geni.

Ganed ail blentyn yn ddiweddarach, ac fe ddioddefodd y babi yna hefyd anafiadau i'r ymennydd, coes a braich ar ôl cael ei siglo, ond goroesodd.

Ym mis Rhagfyr y llynedd cyfaddefodd y fam, na ellir ei henwi am resymau cyfreithiol, i gyhuddiadau o fabanladdiad ac achosi niwed corfforol difrifol.

Yn ystod y gwrandawiad dedfrydu ddydd Iau, clywodd y llys fod y fam wedi dioddef o salwch meddwl difrifol, sef iselder ôl-enedigol difrifol.

Roedd dau seiciatrydd wedi ysgrifennu adroddiadau am gyflwr meddygol y fam.

Dywedodd y barnwr Mr Ustus Wyn Williams fod achosion o'r fath yn "anhygoel o anodd a sensitif".

Dywedodd Elwen Evans QC ar ran yr amddiffyniad fod gan yr achos "hanes hir iawn, cymhleth a chwbl eithriadol".

Dywedodd wrth y llys fod dedfryd o garchar yn brin iawn o dan amgylchiadau o'r fath.

Ychwanegodd y barnwr fod y fam wedi pledio'n euog i fabanladdiad ac achosi niwed corfforol difrifol ar y cyfle cyntaf.

Gwrandawodd y fam yn ei dagrau wrth i'r barnwr ddweud bod ei "beiusrwydd (culpability) am ei gweithredoedd yn isel" ac y byddai yn "gwbl anghymesur" i bennu dedfryd o garchar.

Dywedodd Mr Ustus Wyn Williams y dylai'r fam fod yn destun gorchymyn cymunedol ynghyd â gorchymyn goruchwylio am dair blynedd, a'i bod yn rhydd i adael y llys.

Yn ystod y gwrandawiad clywodd y llys fod blynyddoedd wedi mynd heibio cyn i'r heddlu dderbyn adroddiadau manwl am yr achos a bod y ddynes wedi ei chyhuddo ym mis Chwefror y llynedd.

Mewn gwrandawiad arall yn ymwneud â'r achos yn y llys teuluol fis diwethaf, roedd Mr Ustus Moor wedi beirniadu Heddlu'r De am yr hyn y galwodd yn oedi "anesgusodol".

Ddydd Iau cyhoeddodd Bwrdd Diogelu Plant Western Bay, sy'n cynrychioli'r holl asiantaethau sy'n ymwneud â gwarchod plant, y bydd adolygiad o'r achos yn cael ei gynnal gan arbenigwr annibynnol.

Bydd canlyniadau'r adolygiad yn cael eu cyhoeddi yn ddiweddarach eleni.