Imvo n'Imvano irasesengura amatora rusange yo ku wa 20 z'uku kwa gatanu mu Burundi

Waramukanye ishya n'ihirwe wowe uteze amatwi BBC Gahuzamiryango. Ikiganiro cy'Imvo n'Imvano cyo kuri uyu wa gatandatu tariki ya 16/5/2020 kiribanda ku matora rusange y'u Burundi.

Ku itariki ya 20 y'uku kwezi, Abarundi barenga miliyoni eshanu bemerewe gutora, bazitabira amatora rusange bazahitamo perezida mushya uzategeka igihugu mu myaka 7 imbere ndetse n'abadepite bazajya mu nteko ishingamategeko - ariko bo bazamara imyaka 5 muri iyo manda.

Mu gihe habura umunsi umwe mbere yuko kwiyamamaza birangira ku mugaragaro, mu bikorwa byo kwiyamamaza by'abakandida barindwi bahatanira gusimbura Perezida Pierre Nkurunziza, batangarije abanyagihugu gahunda za politike zabo bemeza ko zizatuma babona icyizere cyo kuyobora u Burundi.

Ni ubwa mbere mu mateka y'u Burundi kuva bwabona ubwigenge mu mwaka wa 1962, umukuru w'igihugu ajya ku butegetsi mu nzira y'amatora akabuvaho binyuze mu yandi matora. Ni ubwa mbere kandi abakandida bagera kuri barindwi bahatanira umwanya umwe wa perezida.

Hari abashima ibi nk'intambwe ya demokarasi nyuma y'imyaka isaga 50 y'ubutegetsi n'amaguverinoma y'amashyaka atandukanye yaranzwe n'umwiryane n'imvururu.

Ariko rero, hari n'abavuga ko hari bicye byahindutse, kandi ko umubare w'ubwinshi bw'abakandida bahatanye, ubonwa nk'ikintu cyiza, utwikiriye umwijima w'umwuka wa politike ukirangwa n'ubworoherane bucye ndetse n'ibura ry'ukwishyira ukizana mu gihugu. Umuryango uharanira uburenganzira bwa kiremwa-muntu, Human Rights Watch, uvuga ko uburenganzira bwa kiremwa-muntu mu Burundi buri mu mazi abira, itangazamakuru ryigenga mu Burundi risa n'iritakibaho.

Nonese, aya matora avuze iki ku rwego rwa demokarasi mu Burundi? Asobanuye iki kuri ejo hazaza h'Abarundi n'iterambere ryabo rizira irondamoko n'umwiryane wa politike? Aya matora se, asobanuye iki ku karere k'ibiyaga bigari u Burundi buherereyemo? Ese, birahwitse kuba u Burundi butegura amatora mu gihe isi yose yugarijwe n'icyorezo cya coronavirus? Ibyo ni bimwe mu bibazo Imvo n'Imvano yo kuri uyu wa gatandatu isesengura.

Abatumire bacu ni Olivier Nahimana, Umurundi uhagarariye urubyiruko rwibumbiwe mu muryango uharanira impinduka 'Les Jeunes du Changement', ari mu Burundi, hari kandi na Christian Kwizera, undi Murundi we akaba ari mu Bufaransa, turi kumwe kandi na Dr Joseph Sebarenzi, impuguke mu bijyanye n'ubworoherane no gucyemura amakimbirane akaba n'umwarimu wa kaminuza muri Leta Zunze Ubumwe z'Amerika - yahoze ari umukuru w'inteko ishingamategeko mu Rwanda.

Iki kiganiro mwagiteguriwe kandi murakigezwaho na Prudent Nsengiyumva.