Haiti: UN yatoye umwanzuro uca igurishwa ry'intwaro ntoya kuri iki gihugu kirimo urugomo

Ahavuye isanamu, Reuters
Akanama k'umutekano k'umuryango w'abibumbye (ONU/UN) katoye nta n'umwe uvuyemo mu bakagize gaca igurishwa ry'intwaro zimwe ku gihugu cya Haïti, cyugarijwe n'urugomo rukorwa n'ibico by'abagizi ba nabi bitwaje intwaro rwicirwamo abantu.
Umwanzuro w'aka kanama usaba ibihugu binyamuryango bya ONU gushyiraho amategeko abuza igurishwa ry'intwaro ntoya, intwaro zoroheje n'amasasu ku bo wise "abantu batari abo muri leta".
Ariko ubusabe bw'Ubushinwa bwo gukomanyiriza Haïti byuzuye ku kuba yagurishwaho intwaro, bwanzwe.
Kuva mu cyumweru gishize, abantu 89 biciwe mu karere k'umurwa mukuru Port-au-Prince konyine. Imiryango itanga imfashanyo ivuga ko ubu uturere twinshi duteje ibyago kutugeramo.
Ku wa gatandatu, ONU yavuze ko abantu 234 bishwe cyangwa bakomerekera mu rugomo rukorwa n'ibico by'abagizi ba nabi, kuva ku itariki ya 8 kugeza ku itariki ya 12 y'uku kwezi kwa karindwi.
Umuvugizi wa ONU Jeremy Laurence yagize ati: "Benshi mu bibasiwe ntabwo bari mu bico by'abagizi ba nabi kandi bibasiwe mu buryo butaziguye n'abo mu bico by'abagizi ba nabi".
Yongeyeho ko ibiro bye byanakiriye amakuru y'ihohotera rishingiye ku gitsina.
Umwanzuro wa ONU wo kubuza mu buryo bw'amategeko igurishwa ry'intwaro - watanzwe nk'igitekerezo na Mexico (Mexique) n'Amerika - wemejwe ku wa gatanu.
Uteganya ibihano byo mu rwego rwo gukomanyiriza ingendo no gufatira imitungo ku bakuriye ibico by'abagizi ba nabi muri Haïti n'abahonyora uburenganzira bwa muntu.
Unongeraho undi mwaka umwe ubutumwa bwihariye bwa ONU bwo mu rwego rwa politiki bwo muri Haïti.
Urugomo rw'ibico by'abagizi ba nabi rwariyongereye muri iki gihugu cyo mu birwa (amazinga mu Kirundi) bya Caraïbes, cya mbere gicyennye cyane muri Amerika y'epfo n'iya ruguru, kuva Perezida Jovenel Moïse yakwicwa n'abacanshuro mu kwezi kwa karindwi mu 2021.
Mu minsi ya vuba aha ishize, abigaragambya babarirwa mu magana batwitse imipine banafunga imihanda, basaba ko hagira igikorwa cyihuse mu gusubizaho ubucuruzi busanzwe bw'ibitoro.
Ah'ingenzi hacururizwa ibitoro muri Haïti hahagaritse ibikorwa mu cyumweru gishize ubwo habaga inkubiri y'urugomo rukaze rw'ibico by'abagizi ba nabi.
Iyo stasiyo ya Varreux iri mu gace gacyennye cyane kitwa Cité Soleil k'i Port-au-Prince, kaberamo imirwano hagati y'ibico by'abagizi ba nabi by'abacyeba. Ifungwa ryayo ryateje ubucye bw'ibitoro.
Imvururu n'ubucyene muri iki gihugu birimo gutuma Abanya-Haïti benshi bahungira muri Dominican Republic (République Dominicaine) no muri Amerika.











