Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya, Laraba 21/10/2026

Rahoto kai-tsaye

Rabi'atu Kabir Runka da Muhammad Buhari Fagge da Imam Saleh

1. Sa'o'i 5 da suka wuceAmurka na shirin kwashe wasu ma’aikatan ofisoshin jakadancinta daga Gabas ta Tsakiya

   Kamfanin dillancin labarai na Reuters ya ruwaito, yana mai nakalto jami’an gwamnatin Amurka uku, cewa Ma’aikatar Harkokin Wajen Amurka na shirin bayar da umarnin fitar da wasu ma’aikatan ofisoshin jakadancin ƙasar da kuma iyalansu daga ƙasashen yankin Gulf.

   A cewar jami’an, an ɗauki wannan mataki ne saboda fargabar yiwuwar sake barkewar rikici a yankin, musamman dangane da mayaƙan Houthi na Yemen.

   A wani rahoton daban kuma, kamfanin dillancin labarai na AFP ya ambato wata majiya ta diflomasiyya tana cewa an umarci ma’aikatan ofishin jakadancin Amurka a Saudiyya da iyalansu da su bar ƙasar.

   Haka kuma, rahoton ya ce an ba iyalan ma’aikatan ofisoshin jakadancin Amurka da ke Haɗaɗɗiyar Daular Larabawa (UAE), Jordan, Qatar da Bahrain umarnin ficewa.

   Matakin na nuna yadda damuwa ke ƙaruwa game da tsaro a yankin Gabas ta Tsakiya, yayin da ƙasashe ke ci gaba da sa ido kan yiwuwar faɗaɗar rikice-rikicen da ke gudana.

   Ya zuwa yanzu, gwamnatin Amurka ba ta fitar da cikakken bayani kan tsawon lokacin wannan matakin ko kuma ko zai shafi sauran ofisoshin jakadancinta a yankin ba.

2. Sa'o'i 5 da suka wuceMajalisar Dattawan Najeriya ta nemi a samar da asusun yaƙi da Ebola

   

   Asalin hoton, Senate/Facebook

   Majalisar Dattawan Najeriya ta bukaci Gwamnatin Tarayya da ta gaggauta sakin kuɗaɗen agaji na gaggawa domin ƙarfafa matakan da ake ɗauka wajen dakile cutar Ebola, yayin da ake ci gaba da nuna damuwa kan yiwuwar yaɗuwar cutar bayan tabbatar da samun wata cuta a Abuja.

   Majalisar ta ce ya kamata a fitar da kuɗaɗen daga asusun Service Wide Vote domin tallafa wa ayyukan sa ido kan yaduwar cuta, gano da bibiyar waɗanda suka yi hulɗa da mai cutar da kuma sauran matakan daƙile yaɗuwar cutar, maimakon jiran kuɗaɗen da aka tanada a kasafin kuɗi. Sanata mai wakiltar Kebbi ta Tsakiya, Adamu Aliero, ya ce halin da ake ciki na buƙatar ɗaukar matakin gaggawa domin hana cutar bazuwa.

   Shugaban Majalisar Dattawa, Godswill Akpabio, ya bayyana a ranar Laraba cewa wasu sanatoci sun ƙi musafaha da shi saboda fargabar da ake yi game da barkewar cutar. Wannan na nuna yadda lamarin ya fara shafar mu’amalar yau da kullum, musamman a tsakanin jami’an gwamnati.

   Kiran neman kuɗaɗen ya zo ne yayin da Najeriya ke ƙoƙarin shawo kan cutar Ebola ta farko da aka tabbatar da ita cikin sama da shekara goma. Wata mata da ta shigo ƙasar bayan wata tafiya zuwa ƙasashen waje ce aka tabbatar tana ɗauke da cutar, kuma ana kula da ita a cibiyar killace marasa lafiya da ke Abuja. Hukumomin lafiya sun ce an gano mutane 44 da suka yi hulɗa da ita, kuma ana ci gaba da sanya ido a kansu.

   Majalisar ta kuma goyi bayan tilasta yin binciken lafiya ga duk matafiya da ke shiga Najeriya ta filayen jiragen sama, tashoshin jiragen ruwa da kuma iyakokin ƙasa, ba tare da la’akari da ƙasarsu ko inda suka fito ba. Matakan da aka gabatar sun haɗa da cike takardun bayanan lafiya, auna zafin jiki da kuma binciken alamun cuta, tare da ƙarin kulawa ga waɗanda suka fito ko suka ratsa yankunan da cutar ta bulla a cikin kwanaki 21 da suka gabata.

   Har ila yau, sanatocin sun bukaci samar da isassun ma’aikatan lafiya, kayan kariya, na’urorin auna zafin jiki da wuraren killace marasa lafiya a duk ƙofofin shiga ƙasar. Sun kuma nemi a tabbatar da cewa akwai cibiyoyin killacewa da jinya masu aiki a dukkan jihohi 36 da Babban Birnin Tarayya, Abuja.

   Bugu da ƙari, Majalisar ta bukaci a sake duba Dokar Killace Cuta ta shekarar 1926 (Quarantine Act) domin sabunta tsarin lafiyar jama’a na Najeriya daidai da ƙa’idojin zamani na dakile yaduwar cututtuka.

3. Sa'o'i 5 da suka wuceAmurka ta ki cewa uffan kan zargin matsin lamba ga Iraki ta rufe iyakoki da Iran

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Bayan rufe mashigar iyakar Chazhabeh tsakanin Iran da Iraki, wadda ke ɗaya daga cikin mashigai bakwai da ke haɗa ƙasashen biyu, wani jami’in gwamnatin Amurka ya ƙi tabbatarwa ko musanta rahotannin da ke cewa Washington na matsa wa Bagadaza lamba domin ta rufe hanyoyin ƙasa tsakanin ƙasashen biyu.

   Da yake amsa tambayar BBC Persian, jami’in ya jaddada cewa tattaunawa tsakanin Amurka da Iraki da kuma ƙasashen Larabawan yankin Gulf na ci gaba da gudana. Ya kuma bayyana cewa sakamakon waɗannan tattaunawa, ciki har da waɗanda ake yi da Iraki, na tafiya cikin yanayi mai kyau.

   Tun da farko, kamfanin dillancin labarai na AFP ya ambato wasu majiyoyin siyasa biyu na Iraki suna cewa Amurka na matsa lamba ga gwamnatin Iraki da ta rufe “dukkan mashigun iyakar da ke tsakanin ta da Iran.”

   A wani rahoton daban, kamfanin dillancin labarai na Reuters ya nakalto wani jami’in kula da iyakoki na Iraki yana cewa an rufe mashigar Chazhabeh mai yawan zirga-zirga domin sake duba matakan tsaro da kuma girke sabbin na’urorin bincike.

   Jami’in ya ce matakin na da nufin hana safarar haramtattun kayayyaki da abubuwan da aka hana shiga ko fita ta iyakar.

   Rahotannin na zuwa ne a lokaci da ake ci gaba da zaman ɗar-ɗar a yankin Gabas ta Tsakiya, yayin da ake ƙoƙarin ƙarfafa tsaro a kan iyakoki da kuma takaita duk wata hanya da za ta iya taimakawa ayyukan da ƙasashen yamma ke ganin suna karya takunkuman da aka kakaba wa Iran.

4. Sa'o'i 6 da suka wuceAn ji ƙarar fashewa a yankin Sirik na Iran

   Kafafen yaɗa labarai na Iran sun ruwaito cewa an ji ƙara masu kama da fashewa a yankin Sirik, da ke kudancin ƙasar.

   Sai dai har yanzu ba a tantance ainihin abin da ya haddasa ƙarar ba ko kuma tushen fashewar da aka ji.

   Yankin Sirik na cikin lardin Hormozgan, kuma yana kusa da mashigar ruwa ta Hormuz, wadda ke ɗaya daga cikin muhimman hanyoyin safarar mai da kayayyaki a duniya.

   Lamarin na zuwa ne a lokacin da ake ci gaba da fuskantar ƙaruwar zaman ɗar-ɗar a yankin, tare da rahotannin da ke nuna tangarɗa ga zirga-zirgar jiragen ruwa a mashigar Hormuz.

   Ya zuwa yanzu, hukumomin Iran ba su fitar da cikakken bayani kan abin da ya faru ba, kuma babu rahoton asarar rayuka ko barnar da aka samu sakamakon lamarin. Masu sa ido na ci gaba da jiran ƙarin bayanai daga hukumomin tsaro da na yankin.

5. Sa'o'i 6 da suka wuceMatatun mai a Arewacin Asiya na rage sayen ɗanyen mai daga Gabas ta Tsakiya

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Kamfanin dillancin labarai na Reuters ya ruwaito, yana mai nakalto majiyoyi masu masaniya kan lamarin, cewa aƙalla matatun mai uku a yankin Arewacin Asiya na shirin rage yawan ɗanyen man da suke saya daga ƙasashen Gabas ta Tsakiya a ƙarƙashin kwangilolin shekarar 2027.

   Rahoton ya ce waɗannan kamfanoni sun yi niyyar ƙara sayen ɗanyen mai daga wasu yankuna na duniya domin rage dogaro da mai daga Gabas ta Tsakiya.

   A cewar majiyoyin, an ɗauki wannan mataki ne bayan matsalolin da aka samu wajen samar da mai sakamakon rikicin da ya shafi Iran da kuma tashe-tashen hankulan da suka afku a mashigar ruwa ta Hormuz a wannan shekara.

   Mashigar Hormuz na daga cikin muhimman hanyoyin jigilar mai a duniya, inda babban kaso na ɗanyen man da ake fitarwa daga ƙasashen Gulf ke bi zuwa kasuwannin duniya. Duk wani rikici a yankin kan haifar da damuwa game da wadatar mai da kuma tashin farashinsa.

   Masana na ganin cewa sauya hanyoyin samar da mai da matatun ke yi na nuna yadda masu saye ke ƙoƙarin kare kansu daga haɗarin da rikice-rikicen siyasa da na tsaro ke haifarwa a yankunan da ake samar da makamashi.

   Idan wannan salon ya ci gaba, zai iya shafar kasuwannin mai na duniya tare da ƙara buɗe ƙofofi ga masu samar da ɗanyen mai daga wasu yankuna kamar Amurka, Afirka da Latin Amurka.

6. Sa'o'i 7 da suka wuceAtiku, Obi da Duke na dab da cimma yarjejeniyar tsayar da ɗan takara guda – G100

   

   Asalin hoton, ATIKU DA OBI

   Ƙungiyar G100 mai fafutukar haɗa kan ƴan hamayya a Najeriya, ta ce ana samun ci gaba a tattaunawar da take jagoranta domin tsayar da ɗan takara guda da zai fafata da Shugaba Bola Tinubu a zaɓen shugaban ƙasar na 2027 da ke tafe.

   Jaridar Daily Trust a Najeriya, ta rawaito cewa shugaban jam’iyyar Social Democratic Party (SDP), Farfesa Sadiq Umar Abubakar Gombe ne ya bayyana hakan ranar Laraba a Abuja, yayin ƙaddamar da kwamitocin shari’a da yaɗa labarai na ƙungiyar.

   Ya ce ƙungiyar ta tattauna da jam’iyyun da ke cikinta da kuma masu sha’awar tsayawa takarar shugaban ƙasa, ciki har da tsohon mataimakin shugaban ƙasar Atiku Abubakar da tsohon gwamnan jihar Anambra, Peter Obi, domin samun matsaya kan ɗan takara guda, kuma ana samun nasara a tattaunawar da ake yi.

   “Burimmu shi ne mu gabatar da ɗan takarar da zai iya kayar da APC, ya kuma kafa gwamnati ta gaba. Kuma muna samun ci gaba sosai,” in ji shi.

   Ƙungiyar ta G100 ta ƙunshi mambobin jam’iyyun ADC, da NDC, da PRP, da SDP, da PDP da APM.

   Farfesa Gombe ya ce ƙaddamar da kwamitocin wani mataki ne na tsara yadda za a gudanar da tattaunawar, tabbatar da haɗin kai da kuma magance matsalolin shari’a da ka iya kawo cikas ga haɗakar.

   Ƙungiyar ta ce tana neman samar da wata sahihiyar mafita ta siyasa, a daidai lokacin da Najeriya ke fuskantar matsalolin tsaro da tsadar rayuwa da rashin aikin yi.

   Sai dai har yanzu ba a bayyana tsarin da za a bi wajen zaɓen ɗan takarar haɗakar ba, kuma ba a san ko duk masu neman takarar za su amince su mara wa wanda aka zaɓa baya ba.

7. Sa'o'i 7 da suka wuceAmurka ta ƙara ƙaƙabawa Iran sabbin takunkumi

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Ma’aikatar Baitul Malin Amurka ta sanar a yau cewa ta sanya mutane biyar, kamfanoni huɗu da kuma jiragen ruwa tara cikin jerin waɗanda aka kakaba wa takunkumi a ƙarƙashin shirinta na takunkuman da suka shafi Iran.

   A cikin wata sanarwa, ma’aikatar ta ce an kakaba wa kamfanin lauyoyi na Karnakis & Karnakis, wanda ke aiki a ƙasashen Girka da Panama, takunkumi bisa zargin cewa ya dade yana taimaka wa harkokin jigilar ruwa na Iran.

   Sabbin takunkuman sun kuma haɗa da wasu kamfanonin jigilar kaya guda biyu da ke da hedikwata a Dubai da Singapore, waɗanda Amurka ke zargi da haɗin gwiwa da abin da ta kira “jiragen ruwan inuwa” na Iran.

   A cewar Washington, ana amfani da wannan hanyar ne wajen taimaka wa Iran ci gaba da safarar mai da sauran kayayyaki duk da takunkuman da ƙasashen yamma suka sanya mata.

   Wannan mataki na zuwa ne a daidai lokacin da tensions ke ci gaba da ƙaruwa tsakanin Amurka da Iran, yayin da gwamnatin Amurka ke ƙoƙarin ƙara matsin lamba kan Tehran ta hanyar hana hanyoyin samun kuɗaɗen shiga da kuma takaita ayyukan kasuwancinta na ƙasa da ƙasa.

   A nata ɓangaren, Iran ta sha yin Allah-wadai da irin waɗannan takunkumi, tana mai cewa ba su da tushe kuma suna cutar da tattalin arzikinta da al’ummarta.

8. Sa'o'i 8 da suka wucePakistan ta bukaci Iran ta takawa Houthi birki kan kaiwa Saudiyya hari

   

   Asalin hoton, Getty Images

   Kamfanin dillancin labarai na Anadolu na Turkiyya ya ruwaito, yana mai nakalto wata majiya daga Pakistan, cewa babban hafsan rundunar sojin Pakistan, Asim Munir, ya bukaci Iran ta yi tasiri kan mayaƙan Houthi na Yemen domin su dakatar da hare-haren da suke kai wa Saudiyya.

   Majiyar ta ce Janar Munir ya jaddada kudirin Pakistan na kare Masarautar Saudiyya bisa tanade-tanaden Yarjejeniyar Tsaron Makka, wadda Pakistan da Turkiyya da Saudiyya suka rattaba hannu a kanta a wannan shekara domin ƙarfafa haɗin gwiwar tsaro da kare juna idan buƙata ta taso.

   A baya, jaridar Pakistan ta Dawn ta ruwaito cewa manufar ziyarar da Munir ya kai Tehran ita ce isar da saƙonni tsakanin ɓangarorin da abin ya shafa da kuma tantance ko yarjejeniyar fahimtar juna da aka cimma a Islamabad za ta iya ci gaba da zama ginshiƙi ga tattaunawar diflomasiyya.

   Sai dai jaridar ta ce bayan ganawar da aka gudanar, ba a samu wani gagarumin ci gaba ko cimma wata yarjejeniya ta hukuma ba.

   Rahoton na zuwa ne a lokacin da ake ci gaba da fuskantar tashin hankali a yankin Gabas ta Tsakiya, musamman dangane da hare-haren Houthi da kuma ƙoƙarin da ƙasashen yankin ke yi na rage rikici ta hanyar tattaunawa da diflomasiyya.

9. Sa'o'i 8 da suka wuceAn harba makami mai linzami zuwa Yankin Kurdawa na Iraki

   Kamfanin dillancin labarai na Reuters ya ruwaito cewa majiyoyin tsaro na Iraki sun ce an harba wani makami mai linzami a yankin arewa maso gabashin birnin Erbil, babban birnin Yankin Kurdawa na Iraki.

   Rahoton ya ce an nufi makamin ne zuwa wani sansanin wata ƙungiyar 'yan adawar Kurdawan Iran da ke arewa maso gabashin Erbil.

   Ya zuwa yanzu, ba a bayyana cikakkun bayanai game da harin ba, kuma babu wani bayani kan asarar rayuka ko jikkata da ka iya faruwa sakamakon harin.

   Haka kuma, babu wata ƙungiya ko ƙasa da ta ɗauki alhakin kai harin a hukumance.

   Lamarin na zuwa ne a daidai lokacin da ake ci gaba da fuskantar rashin kwanciyar hankali da tashin hankali a sassa daban-daban na yankin Gabas ta Tsakiya, lamarin da ke ƙara jawo damuwa kan yiwuwar faɗaɗar rikice-rikicen da ke gudana a yankin.

10. Sa'o'i 9 da suka wuceHauhawar farashin kayayyaki a Birtaniya ta kai kashi 3.5% a watan Satumba

    

    Sabbin alƙaluman da Hukumar Kididdiga ta Ƙasa ta Birtaniya ta fitar sun nuna cewa hauhawar farashin kayayyakin masarufi ta shekara-shekara ta ƙaru fiye da yadda ake tsammani a watan Satumba.

    Alkaluman sun nuna cewa adadin hauhawar farashin ya tashi daga kashi 3.1% a watan Agusta zuwa kashi 3.5% a watan Satumba.

    Kafin fitar da rahoton, masana tattalin arziki da kamfanin dillancin labarai na Reuters ya yi wa tambayoyi sun yi hasashen cewa hauhawar farashin za ta kai matsakaicin kashi 3.4%, sakamakon tashin farashin makamashi da rikicin da ke da nasaba da Iran ya haifar.

    Birtaniya ta fi fuskantar matsin lambar wannan rikici idan aka kwatanta da wasu ƙasashen Yamma, saboda dogaro mai yawa da take yi kan iskar gas da ake shigowa da ita daga ƙasashen waje.

    Masana na ganin cewa tashin farashin makamashi ya kara nauyi a kan iyalai da kamfanoni, lamarin da ke ƙara dagula ƙoƙarin da gwamnati da Babban Bankin Ingila ke yi na daƙile hauhawar farashin kayayyaki da rage tsadar rayuwa.

    Karuwar hauhawar farashin na iya ƙara matsin lamba ga masu tsara manufofin kuɗi domin su ci gaba da ɗaukar matakan da za su taimaka wajen daidaita farashi tare da kare ci gaban tattalin arzikin ƙasar.

11. Sa'o'i 9 da suka wuceHamɓarar da gwamnatin Iran ne zai kawo ƙarshen rikici Gabas ta Tsakiya - Netanyahu

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Firaministan Isra'ila, Benjamin Netanyahu, ya bayyana cewa hanya ɗaya tilo da za a kawo ƙarshen abin da ya kira barazanar Iran ita ce a hambarar da gwamnatin ƙasar.

    Da yake jawabi a wani gangamin yaƙin neman zaɓe a birnin Dimona da ke kudancin Isra'ila, Netanyahu ya ce: "Iran ta so ta hallaka mu, amma mun dakatar da ita. Ta yi ƙoƙarin ƙera makamin nukiliya, mun hana ta... amma har yanzu tana ci gaba da ƙoƙarin yin hakan."

    Netanyahu, wanda ya ƙara kaimi wajen furta kalamai masu tsauri kan Iran a cikin 'yan kwanakin nan, ya ci gaba da cewa: "Akwai hanya guda ɗaya kawai ta kawo ƙarshen wannan yanayi, kuma ita ce kawar da wannan gwamnati."

    Ya kuma ce: "Wannan umarni ne da na bai wa sojojin Isra'ila, hukumar leƙen asiri ta Mossad da kuma sauran hukumomin tsaronmu."

    Sai dai firaministan bai bayyana lokacin da za a aiwatar da wannan umarni ba, ko kuma irin hanyoyin da za a bi wajen yin hakan.

    A nata ɓangaren, Iran ta dade tana musanta zarge-zargen cewa tana ƙoƙarin mallakar makaman nukiliya, tana mai cewa shirinta na nukiliya an tsara shi ne domin amfani da makamashi da sauran harkokin farar hula.

12. 21 Oktoba 2026Idan aka kai mana hari, za mu mayar da martani mu kuma yi mamaya - Iran

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Mai magana da yawun Rundunar Kare Juyin Juya Halin Musulunci ta Iran (IRGC) ya bayyana cewa Iran ta sauya fahimtarta ta tsaro, inda yanzu ba za ta tsaya kan kare kai kawai ba idan aka kai mata hari.

    Birgediya Janar Hossein Mohebbi ya ce a baya manufar kariyar Iran ita ce ta mayar da martani idan wata ƙasa ta kai mata hari. Sai dai yanzu, a cewarsa, Iran za ta mayar da martani tare da kai farmaki kan wanda ya fara kai mata hari.

    Yayin da yake bayanin wannan sabon salo ga kamfanin dillancin labaran ɗalibai na Iran, Mohebbi ya ce: “A da manufarmu ta tsaro ta ta’allaka ne kan kare kai. Amma yanzu za mu yi amfani da dabarun da ba su da daidaito da na abokan gaba, ta yadda za mu kai musu hare-haren da za su fahimci girman sakamakon abin da suka aikata.”

    Ya ƙara da cewa manufar ita ce tabbatar da cewa duk wani maƙiyi da ya yi tunanin kai wa Iran hari zai fuskanci martani mai tsauri da zai sa ya sake tunani a nan gaba.

    Wannan furuci na zuwa ne a daidai lokacin da kalaman barazana da tashe-tashen hankula tsakanin Iran da Isra’ila da kuma Amurka suka ƙaru. A cikin kwanakin baya-bayan nan, jami’an Iran sun riƙa mayar da martani cikin kakkausar murya ga abin da suka bayyana a matsayin barazanar soji daga Tel Aviv da Washington.

    Masu sa ido na ganin cewa waɗannan kalamai na nuna yadda rikicin yankin Gabas ta Tsakiya ke ci gaba da tsananta, tare da ƙara nuna shirye-shiryen ƙasashen da abin ya shafa na kare muradunsu ta hanyoyin soja idan bukatar hakan ta taso.

13. 21 Oktoba 2026Macron ya kai ziyarar ba-zata Saudiyya

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Shugaban Faransa, Emmanuel Macron, ya isa birnin Riyadh na Saudiyya a wata ziyara ta ba-zata domin nuna abin da ya kira "goyon baya da haɗin kai" ga masarautar Saudiyya.

    Shi ne shugaban ƙasa na farko daga ƙasashen Yamma da ya ziyarci Saudiyya tun bayan tsananta hare-haren da mayaƙan Houthi masu samun goyon baya daga Iran ke kaiwa. Ana sa ran zai gana da Yarima mai jiran gado, Mohammed bin Salman.

    Ziyarar na daga cikin rangadin da Macron ke yi a ƙasashen yankin Gulf, wanda ke da nufin tabbatar da samar da man fetur da dizal tare da taimakawa rage farashinsu, bayan zanga-zangar da ta ɓarke a Faransa sakamakon tsadar rayuwa.

    Macron, wanda ke fuskantar suka daga cikin gida a Faransa, ya shaida wa manema labarai cewa yana "cika aikinsa" kuma yana wurin da ake buƙatar sa domin gudanar da wannan manufa.

    A wata sanarwa da fadar shugaban Faransa ta fitar kafin isowarsa Saudiyya, ta ce manufar ziyarar ita ce nuna goyon bayan Faransa ga Masarautar Saudiyya wajen fuskantar hare-haren Houthi a ƙasarta, da kuma ci gaba da ƙoƙarin tabbatar da wadataccen makamashi daga hanyoyi daban-daban.

    Kafin isa Riyadh, Macron ya kasance a ƙasar Qatar, inda ya sanar da cewa Faransa ta tura jami'ai da kayayyakin aiki zuwa tashar jiragen ruwa ta Yanbu, wata muhimmiyar tashar fitar da mai a Saudiyya. Matakin na nuni da ƙara haɗin gwiwar da ke tsakanin Faransa da Saudiyya a fannin makamashi da tsaro.

14. 21 Oktoba 2026Rasha ta saki wani Baʼamurke bayan ziyarar wakilin Amurka

    

    Asalin hoton, Reuters

    Rasha ta saki wani ɗan ƙasar Amurka mai shekaru 74, Stephen Hubbard, wanda aka yanke wa hukuncin ɗaurin rai da rai bisa zargin yaƙi a gefen Ukraine.

    Sakin nasa ya zo ne a daidai lokacin da wakili na musamman na Amurka, Steve Witkoff, ya kai ziyara birnin St. Petersburg domin ganawa da Shugaba Vladimir Putin.

    Rahotanni sun ce an kai Hubbard filin jirgin saman Pulkovo da sanyin safiyar Laraba. Hubbard dai ya shiga hannun dakarun Rasha a birnin Izyum na Ukraine bayan mamayar da Moscow ta fara a shekarar 2022, kuma an yanke masa hukuncin a shekarar 2024.

    Daga baya, Shugaban Amurka Donald Trump ya tabbatar da sakin Hubbard, yana mai cewa yana kan hanyarsa ta komawa ƙasarsa.

    Trump ya kuma ce ba a yi musayar fursunoni ba domin a samu sakin nasa.

    Trump ya ce sakin Hubbard ya biyo bayan wata buƙata da ya miƙa kai tsaye ga Putin a makon da ya gabata. A baya ma wasu ƴan ƙasar Amurka sun samu ƴanci daga hannun Rasha ne ta hanyar yarjejeniyoyin musayar fursunoni tsakanin ƙasashen biyu.

15. 21 Oktoba 2026Dars Hausa: BBC za ta ƙaddamar da shirin ilmantar da yaran da ba sa zuwa makaranta

    

    BBC World Service ta faɗaɗa shirin ilmantarwa na "Dars" da ya samu lambar yabo zuwa harshen Hausa domin yara a Yammacin Afrika.

    Za a gabatar da darussa ga yara a talabijin da rediyo da kuma kafofin sada zumunta na intanet da suka hada da Youtube da Facebook da X da Instagram da kuma Tiktok.

    Dars Hausa, wanda sashen Hausa na BBC zai ƙaddamar, shiri ne da zai yi ƙoƙarin bayar da gudunmawa wajen magance ƙalubalen bukatar gaggawa ta ilimi a yankin, ta hanyar isar da darussa ga yara 'yan shekara 11 zuwa 16 daga cikin ingantattun kayan koyarwa na BBC.

    Najeriya na cikin ƙasashen duniya da ke da yawan yaran da ba sa zuwa makaranta.

    Majalisar Ɗinkin Duniya ta ƙiyasta cewa kusan yara miliyan 19 ne ba sa samun ilimi.

    Latsa nan domin karanta cikakken labarin

16. 21 Oktoba 2026Hare-hare ta sama sun kashe gomman yara a Sudan

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Ƙungiyar agaji ta Save the Children ta ce aƙalla yara 18 na daga cikin ɗaruruwan mutanen da aka bada rahoton mutuwarsu sakamakon hare-haren jirage marasa matuƙa da na sama da suka auku a sassa daban-daban na Sudan cikin makon da ya gabata.

    A cewar Majalisar Ɗinkin Duniya, akalla yara 10 sun mutu a hare-haren jirage marasa matuƙa da aka kai a ƙarshen mako, yayin da wasu yara uku suka mutu a ranar Litinin a birnin Khartoum.

    Haka kuma, a ranar Alhamis, wasu yara biyar daga iyali ɗaya sun mutu a wani hari ta sama a jihar North Kordofan, yayin da mahaifiyarsu ta tsira da raunuka.

    Daraktar ƙungiyar ta Save the Children a Sudan, Claire Henery, ta ce sabbin hare-haren na ƙara jefa yara da iyalai cikin haɗari a lokacin da ƙasar ke fama da ɗaya daga cikin mafi munin matsalolin jin ƙai a duniya.

    Ta ce baya ga asarar rayuka, hare-haren na iya ƙara jefa asibitoci, makarantu da sauran muhimman ayyuka cikin matsala, lamarin da zai ƙara tsananta wahalhalun da iyalai ke ciki.

    Ƙungiyar ta yi kira ga ɓangarorin da ke rikici da su kare fararen hula tare da mutunta dokokin yaƙi na ƙasa da ƙasa.

    Ta ce yara bai kamata su rayu cikin fargabar hare-hare ba, ko a gida, ko a makaranta, ko lokacin neman kulawar lafiya.

    Rikicin Sudan ya riga ya tilasta wa kusan mutum miliyan 11 barin gidajensu, yayin da masana ke gargaɗin ƙara haɗarin yunwa a wasu sassan Darfur da Kordofan.

17. 21 Oktoba 2026Houthi ta musanta kai hari Madina

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Mai magana da yawun rundunar sojin Houthi a Yemen, Yahya Saree, ya ce ƙungiyar ba ta harba wani jirgi mara matuƙi zuwa yankin Madina na Saudiyya a ranar Laraba, kuma ba ta kai wani hari kan ƙasar ba.

    Kalaman nasa na zuwa ne bayan da ƙawancen sojin da Saudiyya ke jagoranta ya sanar da cewa ya tarwatsa jirage marasa matuƙa guda biyar da suka nufi ƙasar.

    Ƙawancen ya ce ɗaya daga cikin wuraren da aka nufa da hare-haren shi ne yankin Madina. Mai magana da yawun ƙawancen, Turki al-Maliki, ya ce an cafke tare da lalata jirage marasa matuƙa huɗu da aka harba zuwa Saudiyya.

    A cikin wani saƙo na daban, Al-Maliki ya ce an tarwatsa jiragen ne a yankin gabashin Saudiyya da kuma yankin Madina.

    Daga baya kuma ya sanar da cewa an sake tarwatsa wani jirgi mara matuƙi a gabashin ƙasar, ba tare da ya bayyana wanda ya kai harin ba.

18. 21 Oktoba 2026Ethiopia ta samar da wuraren gina tashar makamashin Nukiliya

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Habasha Ta Zaɓi Wurare Uku Domin Gina Tashar Makamashin Nukiliya

    Firaministan Habasha, Abiy Ahmed, ya ce ƙasar ta tantance sama da wurare 30 da aka tsara domin gina tashar samar da wutar lantarki ta makamashin nukiliya, amma daga ƙarshe an rage su zuwa wurare uku.

    Ya bayyana hakan ne yayin wata ziyara da ya kai hedkwatar Hukumar Makamashin Nukiliya ta ƙasar.

    Abiy ya ce Habasha ta samu ci gaba wajen kafa cibiyoyi da tsare-tsaren da ake buƙata domin bunƙasa fasahar nukiliya.

    A cewarsa, an kafa ƙungiyar bincike da wani kamfani a hukumance, sannan an naɗa ma'aikata da shugabanni tare da kammala tsarin gudanarwa.

    Ya ce wuraren da aka ware tun farko sun ragu daga sama da 30 zuwa 13, daga nan zuwa biyar, kafin daga ƙarshe a zaɓi wurare uku.

    Sai dai ya jaddada cewa Habasha ba za ta iya tabbatar da dacewar wuraren da kanta ba, yana mai cewa kamfanonin ƙasashen waje ne za su gudanar da tantancewar ƙarshe.

    Firaministan ya ƙara da cewa idan an tabbatar da dacewar wuraren, za a fara shirye-shiryen aiwatar da aikin tare da rattaba hannu kan yarjejeniya da kamfanonin da ke samar da fasahar nukiliya.

    Ya ce irin waɗannan manyan ayyuka ba sa kammala cikin ɗan lokaci, kuma suna buƙatar haɗin gwiwar ƙwararru da cibiyoyi da dama. Ya kuma jaddada cewa Habasha za ta yi amfani da makamashin nukiliya ne kawai domin ayyukan zaman lafiya.

19. 21 Oktoba 2026Shin PSG ce ƙungiyar da ta fi kowa a duniyar ƙwallon ƙafa?

    Ana ci gaba da muhawara game da ƙarfin ƙungiyar PSG idan aka haɗa ta da sauran ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa.

    Ko PSG ta fi ƙarfin kowa a yanzu?

20. 21 Oktoba 2026Rasha ta ce za ta aikawa Amurka man Diesel

    

    Asalin hoton, Getty Images

    Mataimakin Firaministan Rasha, Alexander Novak, ya ce Rasha za ta aika jirginta na farko ɗauke da man diesel zuwa Amurka a ranar Alhamis.

    Hakan na zuwa ne bayan rahotannin da ke cewa an cimma wata yarjejeniya tsakanin shugaban Amurka, Donald Trump, da Rasha kan samar da man fetur.

    Rasha ta ɗage haramcin fitar da man diesel a ranar 9 ga Oktoba. Tun farko an sanya haramcin ne domin tinkarar ƙarancin man fetur bayan hare-haren jiragen sama marasa matuƙa na Ukraine da suka shafi masana'antun tace mai na ƙasar.

    Novak ya ce jirgin farko zai ɗauki tan 40,000 na man diesel, inda ya ce da takardun da suka shafi yarjejeniyar samar da man na gab da kammaluwa.

    Sai dai bai bayyana tashar jirgin ruwan da za a loda man ba.

    Ya kuma ce ana sa ran ƙarin jigilar man fetur zuwa Amurka a nan gaba. A cewarsa, Rasha na da ƙarfin biyan buƙatun Amurka.

    Rahotanni sun ce Trump ya bayyana cewa Amurka za ta karɓi tan 300,000 na man diesel da farko, sannan a watan Nuwamba za a ƙara tan 500,000, kafin a sake fitar da ƙarin tan miliyan ɗaya daga baya.