عباس کیارستمی: جنگ را اساسا بیهوده می‌دانم ولی همه مدیون رزمنده‌هاییم

عباس کیارستمی، فیلمساز ایرانی، در واکنش به انتقادهایی که در روزهای اخیر از سخنانش درباره "بی مفهوم بودن" جنگ ایران و عراق مطرح شده،‌ در گفتگویی تلفنی توضیحاتی ارائه کرده است.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)،‌ آقای کیارستمی در پاسخ تلفنی به حبیب احمدزاده، داستان نویس حوزه جنگ، گفته "خیال نداشتم به این اتهامی که به من وارد شده اعتنایی بکنم اما سوال عزیزی مثل شما را که خودتان از رزمنده‌های جنگ هستید نمی‌توانم بی‌جواب بگذارم."

او گفته است:‌ "من جنگ را اساسا بیهوده می‌دانم و به این نمی‌شود شک داشت. اما مسئول جنگ کسی است که آغازش می‌کند نه کسی که دفاع می‌کند. بله هنوز هم می‌گویم و از این جمله خود ذره‌ای عقب‌نشینی نمی‌کنم که ما درگیر جنگی شدیم که هیچ مفهومی نداشت. اما این جنگ به ما تحمیل شد و نمی‌خواستیم درگیر این جنگ بی‌مفهوم شویم. درست است که هردو طرف در جنگ سهیم هستند اما مسئول کسی است که آغاز می‌کند."

انتقادها به عباس کیارستمی از زمانی آغاز شد که ابراهیم حاتمی کیا، فیلمساز، به سخنان حدود شش ماه پیش عباس کیارستمی در یک جلسه پرسش و پاسخ با دانشجویان دانشگاه سیراکیوز آمریکا اعتراض کرد و خواهان اعلام موضع مقام های ایرانی در این خصوص شد.

آقای کیارستمی در آن زمان گفته بود: "یک هفته قبل از اینکه اینجا بیایم یکی از فیلمسازانی که سال‌ها فیلم جنگی ساخته...، گوش من را پیچانده بود که زمانی که ما داشتیم می‌جنگیدیم کیارستمی داشت دنبال دفترچه دوستش می‌گشت. خانه دوست کجاست یکی از پربیننده‌ترین فیلمهایی بود که من ساختم، در واقع همه جای دنیا آن را می‌شناسند. خانه دوست کجاست ماندگار شد چون راجع به یک ارزش انسانی صحبت می‌کرد اما فیلم‌های تو نماند چون تو راجع به یک پریودی از تاریخ ایران حرف زدی که تازه آن پریود هم بچه ها را به هیجان آورد. احمدپور (شخصیت فیلم خانه دوست کجاست) رفت دفترچه را پس داد، اما تو به هیجان آوردی و احمدپورهای دیگر رفتند در جنگ و کشته شدند و حالا پس از سال‌ها می‌شود راجع به آنها فکر کرد که چطوری از بین رفتند. در یک جنگی که هیچ مفهومی نداشت."

عباس کیارستمی در گفتگوی تلفنی اخیرش گفته است: "ما همه‌ نسبت به رزمندگان دین داریم، من تصور نمی‌کنم حتی کسانی که ضد انقلاب‌ هستند چه داخل و چه خارج ایران، بتوانند در این دین شک بکنند. چند شب پیش در تلویزیون دیدم که متاسفانه مجری با لحن هیجانی که همه را تحریک می‌کرد، می‌گفت که من نسبت به حماسه‌ای که این جوانان خلق کردند، وفاداری نداشتم و پیشنهاد کرد که اگر کیارستمی پوزش بخواهد و بگوید که این یک اشتباه لفظی بوده، قضیه به سرانجام خواهد رسید. ولی من نفهمیدم بابت چه باید پوزش بخواهم وقتی چیزی نگفتم که در نفی این حماسه‌آفرینان باشد."

عباس کیارستمی از شناخته شده ترین فیلمسازان ایرانی در دنیاست و تاکنون جوایز بین المللی زیادی را در حوزه سینما از جمله نخل طلای کن برده است. با این حال، عمده فیلم های او در ایران مجال اکران نیافته اند. او همچنین داور بسیاری از جشنواره های سینمایی در عرصه بین الملل، از جمله جشنواره های کن، ونیز،‌ لوکارنو و سن سباستین بوده است.

آقای کیارستمی گفته است که در کشورهای زیادی از دنیا کارگاه فیلمسازی دارد و نمی داند این کارگاه مورد نظر که در دانشگاه سیراکیوز چگونه فیلمبرداری شده و چرا به یکباره "بخش های گزینش شده این سخنان" بعد از ۶ ماه فیلمش منتشر شده است.

عباس کیارستمی در پاسخ به این سوال که "آیا شما تا به امروز به مناطق جنگی سرزده‌اید؟" گفته است که پس از فتح خرمشهر به این شهر رفته است. او گفته:‌"راستش من نفهمیدم چرا باید به بدیهیات پاسخ بدهم. مگر می‌توان ارادتمند کسانی نبود که در آن جنگ شهید شدند و این رفاه نسبی را برای ما فراهم کرده‌اند. اظهار علنی این چیزها به قول شما ریا محسوب می‌شود. چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است. آن رزمنده‌ها کار انسانی خودشان را انجام دادند و من چرا باید حرکت آنها را زیر سئوال ببرم. همین الان هم خجالت می‌کشم وقتی می‌گویم نسبت به اینها مدیونم. خجالت‌آور است چون می‌رود در باب دیگری که من مثلا ترسیده‌ام و از روی ترس این حرف‌ها را می‌زنم. اما من چه موقعیتی دارم که به خاطرش بترسم؟ من کجا مورد عنایت و لطف این دوستان قرار گرفتم؟ من چه وقت عزیز کسی بوده‌ام؟ لطفا به اینها پاسخ بدهید. ای کاش من هم می‌توانستم مثل شما به کسی زنگ بزنم و سوالم را از او بپرسم و جواب صریح و صحیح بگیرم... عده‌ای معتقدند من باید عذرخواهی کنم اما اصلا نمی‌دانم چرا باید پوزش بخواهم و از چه کسی باید پوزش بخواهم.. ما در این مملکت رهبر داریم. مجمع تشخیص مصلحت داریم. شورای نگهبان داریم. مجلس داریم. رییس‌جمهور داریم. وزارت ارشاد داریم. اما حالا تلویزیون با هیجان تمام می‌آید و می‌گوید که من علیه یک همچین حماسه بزرگ بشری حرف زدم. باز هم می‌گویم که من از هیچ جنگی دفاع نمی‌کنم اما بحث دفاع و تنبیه متجاوز چیز دیگری است."

واکنش های دیگر به سخنان عباس کیارستمی

پیشتر، حجت الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی،‌ گفته بود: "برداشت من از صحبت با کیارستمی این است که این فیلمساز برخلاف آنچه مطرح می شود به دفاع مقدس عشق می ورزد و بارها در محافل دوستانه تاکید کرده که دوست دارد به شیوه خودش جلوه هایی از دفاع مقدس را ترسیم کند."

در همین حال محمدجعفر منتظری ٬رئیس دیوان عدالت اداری، هم واژه پریود در سخنان آقای کیارستمی را "تعبیر بی‌شرمانه" ای "از سوی مغز متفکر مشروب‌خوار غرب‌گرای افتاده در داخل غرب نسبت به دفاع مقدس" دانسته است.

انتقاد ابراهیم حاتمی کیا از سخنان عباس کیارستمی با انتقاد شماری از اهالی سینما از جمله انسیه شاه حسینی،‌ فیلمساز جنگی، و مهدی هاشمی،‌ بازیگر، هم روبه رو شده است.

خانم شاه حسینی در برنامه هفت گفت: "احساس می کنم آقای حاتمی کیا در یک ورطه افتاده است. یادمان باشد که وقتی فیلم 'خانه دوست کجاست' را در اوج جنگ [در سینماهای خارج از ایران] نشان می دادند،‌ تماشاگران می گفتند یعنی صدام این بچه ها را می کشد؟ کدام فیلم جنگی ما در خارج از کشور نشان داده شده که تماشاگر این قدر تاثیر گرفته باشد؟ ... آقای حاتمی کیا باید همه را دور هم جمع کند نه اینکه تفرقه ایجاد کند."

مهدی هاشمی،‌ بازیگر، نیز گفته است:‌ "چند نفری که تکیه به دولت دارند و با بودجه دولتی فیلم‌هایی گران می‌سازند حق ندارند به دیگران بگویند که چه فیلمی بسازند و یا چگونه رفتار کنند. کسی که برای فیلمش از بودجه چند میلیاردی دولتی استفاده می‌کند نباید وکیل وصی دیگران شود و به مسئولان و یا فیلمسازان امر و نهی کند که چگونه رفتار کند."