روزنامه‌های تهران: توافق قرن و پیامدهای مثبت آن

امروز پنجشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۴، روزنامه‌های چاپ پایتخت در حالی که فرا رسیدن عید فطر را تبریک گفته‌اند، عمدتا پیامدهای پس از توافق هسته‌ای ایران با کشورهای پنج بعلاوه یک را منتشر کرده‌اند. در این میان روزنامه‌های تندرو کاملا جانب احتیاط را در پیش گرفته‌اند.

دیدار در تهران

روزنامه اعتماد در گزارشی نوشته است که با آزاد شدن درآمدهای بلوکه شده فروش نفت ایران در کشورهای هند، ژاپن، کره و امارات، ۲۸ میلیارد دلار دارایی ایران به کشور بازمی‌گردد. این روزنامه همچنین در گزارشی افزوده که وزرای خارجه فرانسه و آلمان امیدوارند که ۱۲ سال پس از توافق سعدآبد به مناسبت توافق قرن به ایران سفر کنند.

در همین حال در ابتدای سرمقاله روزنامه اعتماد با عنوان؛ "عقلانیت، تدبیر و امید؛ گره‌گشای امور"، نوشته شده که در باره توافق هسته‌ای ایران نه تنها یادداشت‌های گوناگون که باید کتاب‌های زیادی نوشت. در باره علل به وجود آمدن ماجرای اشتباه طرفین، هزینه‌هایی که این اختلافات بر جامعه جهانی و ایران تحمیل کرد، علل روی آوردن طرفین به گفتگو، ساز و کارها و مشکلات ۱۸ ماه گفت‌وگو و فراز و فرودهای آن، نقش شخصیت‌ها در رسیدن به این توافق بطور مشخص در طرف مقابل اوباما و جان کری و در طرف ایران رهبری نظام و ریاست جمهوری و وزیر امور خارجه، اختلافات داخلی دو طرف و در این سو و نیز دلواپسان، دلایل و انگیزه‌های مخالفت در دو سو و اثرات آن بر روند مذاکرات همه از جمله عواملی است که روزنامه اعتماد در ستون حرف روز خود سعی در بررسی آنها دارد.

توافق و چهار تصور اشتباه

محمد صرفی در سرمقاله کیهان نوشته است که توافقی که روز سه‌شنبه ایران و پنج بعلاوه یک به آن دست یافتند اگرچه ماهیتی هسته‌ای داشت اما به نظر می‌رسد که امواج آن فراهسته‌ای خواهد بود و یا بهتر است این گونه بگوییم که برخی‌ها چه در داخل و چه در خارج سعی می‌کنند از این توافق پلی برای رسیدن به اهداف فراهسته‌ای بسازند.

نویسنده معتقد است که برخلاف برخی القائات این توافق نه تنها نمی‌تواند منجر به همکاری ایران و آمریکا در مسائل منطقه‌ای شود بلکه به احتمال قوی تنش‌ها را افزایش نیز خواهد داد.

خلاصه آن که در پایان سرمقاله کیهان آمده که اگر همه چیز آن طور که روی کاغذ آمده پیش برود، چیزی حدود یک دهه دیگر و در بخش‌هایی، بیشتر این توافق به پایان خواهد رسید. اگر می‌خواهیم آن روز با دست پرتری از میز مذاکرات بازگردیم، تنها نسخه‌اش این است که در همه عرصه‌ها کار و کار و کار کرد.

پیروزی دیپلماتیک ایران

داود هیرمداس باوند در سرمقاله روزنامه آرمان نوشته است که بیش از ۱۲ سال فراز و فرودهای پرونده هسته‌ای ایران خاتمه یافت و امروز شاهد نتیجه مطلوب آن با توجه به شرایط منطقه و اوضاع اقتصادی کشور هستیم.

به نظر این کارشناس روابط بین‌الملل، این پیروزی یک پیروزی استراتژیک نرم‌افزاری به حساب می‌آید و در واقع به دلیل یک جهان بینی صحیح، خرد سیاسی و واقع نگری برای کسانی است که در طول ۱۲ سال گذشته درگیر مذاکرات بودند.

در ادامه این مقاله آمده که انتظار این است که اقدامات دولت به پرونده هسته‌ای محدود نشود، بلکه پیامدها و طبعات داخلی خود را نیز در پی داشته باشد و نویدهایی که آقای روحانی در تبلیعات انتخاباتی و پس از آن داده بود، یعنی ایجاد فضای امن و آرام، گشایش بیشتر در فضای سیاسی کشور، ایجاد فضای مساعد پویا برای جامعه علمی نیز پس از این پیروزی و پیامدهای حاصله آن محقق شود.

در ورای توافق وین

هادی خانیکی، در سرمقاله روزنامه شرق نوشته است که متن توافق را از این پس به وفور خواهند خواند و آثار سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن را در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی برخواهند شمرد و ایران پس از تحریم و جهان پس از توافق را موضوع بحث‌ها و گفتگوهای فراوان از محافل علمی و آکادمیک تا کوچه و بازار سیاست و اقتصاد خواهند کرد.

اما آن چه شاید کم اهمیت‌تر از این توجه عمومی به آثار و ثمرات توافق نباشد، پیدایش زمینه و چرخش گفتمانی است که در سطح افکار عمومی و فرهنگ سیاسی، هم در مقیاس ملی و هم در مقایس بین‌المللی ظاهر شده است.

گفتمانی که بر مدار گفت و گو و مذاکره می‌چرخد و صلح را بر جنگ و مفاهمه را بر منازعه ترجیح می‌دهد.

به نوشته این مقاله اثبات کارآمدی منطق گفت‌وگو و مذاکره در جهانی که رنجور از زخم خشونت و زور سازمان‌یافته است کاری بود کارستان و باید به این روش و منطق، هم در عرصه بین‌المللی و هم در عرصه ملی خوش‌آمد گفت.

دوران سعدآباد گذشته است

عابدین نورالدینی در سرمقاله روزنامه وطن امروز نوشته است که پایان انشای برجام، یک گام بلند به سمت جلو است اما این که قضاوت در باره این انشاء چیست، به نظر باید مدتی صبر کرد تا متن ترجمه دقیق و صحیح آن در دسترس قرار گرفته و بررسی شود.

به نوشته این مقاله، قریب به دو سال مذاکرات هسته‌ای در دولت مستقر، این تجربه را حاصل کرده که ارزیابی دقیق مذاکرات و توافقات را باید به استناد به سند مکتوب انجام داد. بر همین اساس اگرچه تفاسیر اوباما و جان کری از محتوای جمع‌بندی برجام، نگران کننده، ناقض اظهارات آقای روحانی در این باره و یادآور نزاع فکت شیت‎‌های پس از توافقات ژنو و لوزان است، اما نه می‌تواند محل استناد برای رد جمع‌بندی برجام باشد و نه حرف ساده دلان مبنی بر مصرف داخلی داشتن این مواضع.

بنابر این به نوشته این مقاله، بسیار مهم و واقع بینانه است که در شرایط فعلی اقدام شتاب زده‌ای چه در حمایت و چه در نقد این جمع بندی صورت نگیرد.