روزنامه های تهران: مرجع نهایی رد و قبول برجام کیست؟

امروز چهارشنبه ٢٨ امرداد ۱۳۹۴، شصت و دو سال از کودتایی می گذرد که به سرنگون شدن دولت محمد مصدق در سال ١٣٣٢ انجامید. از همین رو برخی از روزنامه ها مطالب متنوعی را به این موضوع اختصاص داده اند. در همین حال همچنان بحث تصویب توافق هسته ای ایران در مجلس و یا رد و قبول آن در شورای امنیت ملی آن کشور، بحث اول روزنامه های پایتخت است.

مرجع نهایی تصویب برجام کیست؟

آفرین چیتساز اول، در سرمقاله روزنامه ایران نوشته است که معماران توافق هسته ای وین از تلاش باز نایستاده اند. تیم دیپلماتها در تهران و شش کشور بزرگ جهان هر روز در رسانه ها، پارلمان ها و محافل عمومی برای زدودن ابهام ها و تردیدها تلاش می کنند. به نوشته این مقاله طی روزهای اخیر مذاکره کنندگان ایرانی بر این نکته تاکید کرده اند که مجلس حق دارد در کلیه زمینه ها از جمله در خصوص توافق اخیر اظهار نظر کند، اما اختیار مجلس در امر پرسشگری و پاسخگویی دولتمردان مجوزی نیست برای آن که دولت ملزم به ارائه لایحه ای در باره یک تفاهم دیپلماتیک شود. در این باره اعضای ارشد تیم مذاکره کننده برای اصلاح ذهنیت نمایندگان پاره ای از مثال های تاریخی را یادآور شده اند. از جمله قطعنامه ٥٩٨ شورای امنیت و توافق هایی که بین ایران و رژیم سابق عراق صورت گرفت یا قرارداد الجزیره در مورد آزادی گروگان های آمریکایی که هیچ یک از این موارد به مجلس احاله نشد.

آقای چیتساز اول معتقد است که بدون شک چنان که مراجع ذیصلاح تصریح کرده اند، برنامه جامع اقدام مشترک در جلسات متعدد شورای عالی امنیت ملی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفته و در نهایت مصوبات شورا به تایید رهبر معظم انقلاب خواهد رسید.

فرمول برد – برد این بود؟!

روزنامه کیهان در گزارش اصلی خود به گفتگوی معصومه ابتکار با کیم قطاس، خبرنگار سرویس جهانی بی بی سی انتقاد کرده است. به نوشته این گزارش در حالی که دولتمردان از توافق هسته ای به عنوان کلید گشایش تمام مشکلات کشور یاد می کردند، رئیس سازمان محیط زیست از واقعیت پرده برداشت و اذعان کرد که توافق هسته ای اهرم سیاسی اصلاح طلبان برای رقابت های جناحی است.

در گزارش کیهان از جمله آمده که حال بهتر می توان فرمول ادعایی برد-برد در مذاکرات را تفسیر کرد. دستاوردهای هسته ای و بلکه منافع ملی کشور را آمریکا می برد و اصلاح طلبان در مقابل رویای برد در رقابتهای آتی انتخابات را می بینند.

در همین حال محمدصادق فقفوری در سرمقاله کیهان با عنوان "اول حقوقدان ها بخوانند"، نوشته است که ظاهرا قرار نیست دولتی ها متن تهیه شده هسته ای را به مجلس ارائه کرده و در تدارک دور زدن قانون اساسی هستند. در پایان این مقاله آمده که رئیس جمهور محترم هم که خود را حقوقدان خطاب کرده اند، حتما از این بدیهیات حقوقی مطلع اند.

در پایان نویسنده مقاله به اظهارات اخیر رهبر ایران اشاره کرده و نوشته که او در بیانات دو روز پیش و هم چند بار دیگر به "طی مراحل قانونی" و "تصویب" متن تهیه شده هسته ای اشاره کرده است.

در حالی که رهبر ایران در اظهارات خود گفته بود که چه در ایران و چه در آمریکا معلوم نیست که این توافق رد یا قبول شود.

کاهش سهم روسیه و چین در بازار ایران

محمود جامساز، اقتصاددان در روزنامه آرمان نوشته است که پس از اجرای توافق برنامه اقدام جامع مشترک یا برجام، قرار است طرفین توافق به تعهدات خود متقابلا عمل کنند و از دارایی های مسدود شده ایران و فروش نفت و دریافت وجوه آن و سایر موارد تحریم شده به تدریج رفع تحریم شود.

به نوشته این مقاله در زمان تحریم های اقتصادی، کشورهایی نظیر چین و روسیه جزو بزرگترین شرکای تجاری ایران بودند و به سبب تنگناهایی که در خصوص تجارت خارجی ایران ناشی از تحریم ها وجود داشت کشور ناگزیر از واردات بسیاری از کالاها از این کشورها بود که بعضا فاقد کیفیت استاندارد بودند. با اجرایی شدن توافق اما اگر قرار است کالایی وارد شود، عمدتا باید شامل کالاهای سرمایه ای، واسطه ای و مواد اولیه باشد نه کالاهای مصرفی.

به اعتقاد آقای جامساز، با توجه به فناوری اروپایی مخصوصا در زمینه ماشین آلات و تکنولوژیهای پیشرفته، کشورهای چین و روسیه بخشی از سهم بازار خود را در ایران از دست خواهند داد.

تنهایی نخست وزیر

امروز در شصت و دومین سالگرد کودتایی که به سرنگونی دولت دکتر محمد مصدق در ٢٨ مرداد ١٣٣٢ انجامید، روزنامه های مستقل پایتخت مطالب متنوعی را منتشر کرده اند. از جمله روزنامه اعتماد در پرونده ویژه ای به این پرسش پاسخ داده که چرا محمد مصدق در روز کودتا بدون پشتیبان بود؟

روزنامه اعتماد چهار صفحه میانی خود را هم به این موضوع اختصاص داده و از جمله محسن آزموده در یکی از این مطالب نوشته که یکی از مساله برانگیزترین موضوعات در بررسی وقایع منجر به کودتای مرداد ٣٢ عملکرد حزب توده است. از همین رو با مازیار بهروز، استاد تاریخ دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو گفتگو کرده است. پدر آقای بهروز از روزنامه نگاران طرفدار حزب توده بود اما خود او در کارهای پژوهشی اش با نگاه انتقادی به ارزیابی فعالیت های این حزب پرداخته است.

در جایی از این گفتگو خبرنگار پرسیده که آیا می توان گفت، مصدق سیاستمدارانه حزب توده را به عنوان حرب های علیه انگلیس به کار می برد و با پررنگ نشان دادن فعالیت هایش می کوشید همواره این خطر را به آمریکا گوشزد کند که خطر کمونیسم جدی است و نمی توان آن را نادیده گرفت؟ یا این که خیر، معتقدید این به خاطر منش دموکراتیک مصدق بود که کاری با ایشان نداشت؟

آقای بهروز در پاسخ گفته که هردوی این ها بود. به نظر او مصدق با زرنگی می کوشید از خطر کمونیسم به نفع نهضت ملی کمک بگیرد و مساله نفت را با اختلاف انداختن میان بریتانیا و آمریکا حل بکند و آمریکا را پشت سر خودش بکشاند.

ابهامات کودتای ٢٨ مرداد

صادق زیباکلام، استاد دانشگاه در سرمقاله روزنامه شرق نوشته است که ابتدایی ترین پرسش این است که در فاصله هشت صبح تا یک بعد از ظهر که کودتا در حال تحقق بوده است، طرفداران دکتر مصدق کجا بودند؟ جبهه ملی و رهبران آن، فدائیان اسلام، احزاب و تشکل های طرفدار مصدق، حزب زحمتکشان، نیروی سوم، بازاریان، دانشجویان، حزب توده و سایرین کجا بودند؟

بعد نویسنده به ماجرای قیام ملی سی تیر در سال ١٣٣١ اشاره کرده که شاه را ناگزیر کرد از قوام بخواهد استعفا دهد و مصدق را بعد از ٧٢ ساعت از استعفایش این بار با اختیارات بیشتر نخست وزیر کند.

آقای زیباکلام بعد این سوال را مطرح می کند که آیا اساسا می توان مجموعه رویدادهایی را که در آن چند ساعت روز ٢٨ مرداد اتفاق افتاد، کودتا نامید؟ ظرف ٣٦ سال گذشته ما به جای بررسی و یافتن پاسخ این پرسش ها، دست کم برای نسل های جدیدمان، فقط یک نکته برایمان اهمیت داشته است، این که به کمک کودتای ٢٨ مرداد، زورگویی آمریکایی ها را نشان دهیم.

در پایان این مقاله آمده که برای ما نه خیلی مهم بوده است که چرا و چگونه کودتا می تواند با موفقیت اتفاق بیفتد (به قول آمریکایی ها ارزانترین کودتای تاریخ) و نه به بسیاری از نکات تاریخی، سیاسی و جامعه شناختی این تراژدی ملی تاریخ معاصر اهمیت داده ایم. تنها نکته با اهمیت آن بوده است که از کودتا برای مقاصد سیاسی بتوانیم بهره برداری کنیم و این مشکل ما با بسیاری از پدیده های تاریخ معاصر است که صرفا تکرار قرائت رسمی در آن و نه واکاوی همه زوایای آن، دنبال می شود.