پناهندگانی که از اسرائیل به رواندا اعزام شده بودند اکنون در اروپا هستند

در حالیکه بریتانیا به برنامه فرستادن پناهجویان به رواندا ادامه می‌دهد، بی‌بی‌سی شواهدی یافته نشان می‌دهد، که تا سال ۲۰۱۷ هم پناهندگانی که توسط اسرائیل به آنجا اعزام شدند، به سرعت اخراج شده و اکنون در اروپا هستند.

بهابلوم منگهشا، مرد ۳۶ ساله اهل اریتره از شرایط فرستادن به رواندا از کشور دیگر آگاه است، اما اقامت او در آنجا به عنوان یک پناهجو کوتاه بود.

او در سال ۲۰۰۷ برای فرار از جنگ اریتره را ترک کرد و برای درخواست پناهندگی به اسرائیل رفت. هفت سال بعد، مجوز اقامت او لغو شد و به او حق انتخاب داده شد - به کشورش برگردد یا به مرکز نگهداری مهاجران برود و یا با ۳۵۰۰ دلار و پرواز یک طرفه عازم رواندا شود.

او از سوئیس که در هفت سال گذشته در آنجا زندگی کرده به بی بی سی گفت: «این اصلا به معنی حق انتخاب نبود.»

بهابلوم در مورد اعزام به مرکز پناهجویان در اسرائیل می‌گوید: «هیچ فرد عاقلی داوطلبانه به بازداشتگاه نمی‌رود. بازگشت به اریتره که زندان کردن افراد بخشی از فرهنگ است، هم گزینه مطلوبی نبود.»

بنابراین او رواندا را انتخاب کرد.

اما بهابلوم به زودی متوجه شد که در این کشور واقع در شرق آفریقا با میهمان نوازی مواجه نمی‌شود. به محض ورود به فرودگاه کیگالی، پایتخت رواندا، به او گفته شد که باید دوباره به کشور همسایه یعنی اوگاندا برود و هزینه همه اینها را هم بدهد.

مشخص نیست چه کسی اخراج او - و سایر پناهجویانی را که با آنها صحبت کرده‌ایم - از رواندا برنامه‌ریزی کرده بود، اما بهابلوم معتقد است که مقامات رواندا در این امر دخیل بودند.

وضعیت رواندا به عنوان یک مقصد امن برای پناهندگان پس از اینکه بریتانیا قرارداد اعزام پناهجویان قایق سوار را با رواندا امضا کرد، مورد توجه قرار گرفته و کشورهای غربی در مورد سابقه حقوق بشری این کشور هشدار داده‌اند.

البته بین توافق بریتانیا و توافق اسرائیل با این کشور تفاوت‌هایی وجود دارد.

در طرح «خروج داوطلبانه»، اسرائیل پرواز به رواندا را به عنوان یکی از گزینه‌های موجود ارائه می‌کند، در حالیکه طرح بریتانیا اجباری است. و برخلاف بریتانیا که علنا طرح خود را اعلام کرده، اسرائیل هرگز هیچ توافق رسمی با رواندا نداشته است.

با این وجود، حدود ۴ هزار پناهجوی اریتره‌ای و سودانی مستقر در اسرائیل بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ و قبل از لغو این ترتیبات مخفیانه، به رواندا و اوگاندا فرستاده شدند.

بهابلوم در سپتامبر ۲۰۱۴ به کیگالی منتقل شد.

او در مورد چگونگی رفتن از رواندا به اوگاندا می‌گوید: «فرستادن ما به رواندا مانع رسیدن به اروپا نشد و ما همانجا متوقف نشدیم.»

بی‌بی‌سی با تعدادی از پناهجویان سابق که از اسرائیل به رواندا فرستاده شده‌اند، صحبت کرده است.

همه آنها بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ در این طرح شرکت کردند و از آن زمان در اروپا ساکن شده‌اند.

به طور جداگانه، ما از حداقل یک مورد از این افراد که در بریتانیا زندگی می‌کند آگاه هستیم. دیگرانی که کارشناسان مهاجرت با آنها مصاحبه کرده‌اند، گزارش‌های مشابهی ارائه کرده‌اند.

بسیاری از این افراد از یک فرد محلی به نام «جان» در فرودگاه کیگالی صحبت کردند. شهادت آنها چندین سال را در بر می‌گیرد، بنابراین نمی‌توان تأیید کرد که آیا «جان» یک شخص واحد بوده است یا افراد مختلفی با این نام. آنها توضیح دادند که پس از آن افرادی که به نظرشان از ماموران رواندا بودند، مدارکشان را از آنها گرفتند و بعد به هتلی که از آن نگهبانی و از خروج آنها ممانعت می‌شد منتقل شدند.

سپس به آنها گفته شد که ۵۰۰ دلار بپردازند تا به صورت گروهی به مرز اوگاندا برده شوند. در آن سوی مرز هم ماشین‌هایی منتظر بودند که باز هم پول گرفتند و آنها را به کامپالا، پایتخت اوگاندا بردند.

اما بدون داشتن کار یا مدارک لازم، مجبور بودند به حرکت خود ادامه دهند و به این ترتیب در مسیرهای حرکت مهاجران از آفریقا به سوی مدیترانه و اروپا به راه افتادند.

بهابلوم می‌گوید که او احساس نمی‌کرد ماندن در رواندا یک گزینه بود. «وقتی به شما گفته می‌شود این پول را بده و برو، البته آنچه را که به شما گفته می‌شود، انجام می‌دهید.»

یکی دیگر از پناهجویان اریتره‌ای، به نام مبراهتوم تسفامیکل، می‌گوید از «جان» در مورد آنچه که در پیش بود سئوال کرد.

مبراهتوم هم که پس از گذراندن ۹ ماه در بازداشتگاه هولوت اسرائیل در سال ۲۰۱۴ وارد کیگالی شد، می‌گوید: «من یک گفتگوی خصوصی با او داشتم. او گفت: «تو باید از اینجا بروی. من پاسخ دادم چرا باید بریم؟ وقتی اسرائیل را ترک کردیم، به ما گفتند که در رواندا پناهندگی می‌گیریم و این جایی است که می‌خواهیم در آن زندگی کنیم.»

او فقط گفت: «شاید اجازه داشته باشی سه روز اینجا بمانی. بعد از آن باید بروی.»

تسفای گوش، یک اریتره‌ای دیگر که در فوریه ۲۰۱۵ وارد رواندا شد، معتقد است که ماموران رواندا و قاچاقچیان انسان با هم کار می‌کردند.

او می‌گوید: «من خودم به‌عنوان یک مرد آفریقایی فکر می‌کردم که با من عادلانه رفتار می‌شود و در رواندا از من مراقبت بهتری می‌شود». اما وقتی مشاهده کرد که ماموران امنیتی و افراد دیگری ظاهرا با هم کار می‌کردند، متوجه شد که استقبالی در کار نیست.

او می‌گوید «آنها ما را در آنجا نمی‌خواستند و معمولاً وقتی کسی به شما در عبور از مرز کمک می‌کند، این کار مخفیانه انجام می‌شود، اما این افراد آشکارا این کار را انجام می‌دادند. به عنوان مثال، زمانی که ما به ایست بازرسی می‌رسیدیم، مدارک مناسبی را تهیه می‌کردند تا بدون مانع از آن عبور کنیم. به همین دلیل فکر می‌کنم آنها از ماموران بودند.»

دولت رواندا در پاسخ به سوال بی‌بی‌سی در این مورد گفت که از چنین ادعاهایی بی‌اطلاع است و یک سخنگوی دولتی گفت که آن را بررسی خواهد کرد.

او گفت: «هرکسی که قوانین و استانداردهای اخلاقی ما را زیر پا گذاشته باشد، مورد بازخواست قرار خواهد گرفت. دولت رواندا امنیت مردم خود و هرکسی را که به کشور ما می‌آید اولویت اصلی خود می‌داند و این شامل پناهندگان و مهاجران اقتصادی هم می‌شود.»

وعده توخالی

بهابلوم در نهایت با یک قایق کوچک به یونان رسید و از طریق زمین به سوییس رفت. او که اکنون در زوریخ مستقر شده است، در آستانه امتحان پایانی خود برای دریافت گواهینامه لوله‌کشی است. او در مقایسه با دیگرانی که از اسراییل به رواندا فرستاده شدند و به مسیر مهاجرت به اروپا پیوستند، احساس خوشبختی می‌کند.

او گفت: «من حداقل ۱۰ نفر یا بیشتر را می‌شناسم که در لیبی جان خود را از دست دادند، یا داعش(گروه دولت اسلامی) سرشان را برید یا در دریا غرق شدند.»

دکتر یوتم گیدروم یکی از کسانی که بر روی طرح اخراج پناهندگان از اسرائیل مطالعه کرده، می‌گوید با انتشار اخبار مربوط به این طرح در میان مهاجرات، این طرح خودش به وسیله‌ای برای پیوستن به مسیر قاچاق به اروپا تبدیل شد.

دکتر گیدروم، پژوهشگر مرکز مطالعات پناهندگان در دانشگاه آکسفورد، می‌گوید: «رسما طرح‌های انتقال به‌عنوان آینده‌ای باثبات برای سودانی‌ها و اریتره‌ای‌ها در رواندا یا اوگاندا ارائه شد. اما به سرعت مشخص شد که وعده‌های اسرائیل در مورد وضعیت قانونی، حقوق و معیشت آنها در این کشورها صرفا وعده توخالی بود.»

کارشناسان هشدار می‌دهند که اخراج افراد به کشورهای ثالث نیز می‌تواند آنها را در برابر قاچاقچیان انسان آسیب پذیرتر کند.

استیو سیموندز، از سازمان عفو ​​بین‌الملل، به بی‌بی‌سی گفت: «خطر اخراج افرادی که به دنبال پناهندگی هستند ... به کشورهایی که نمی‌شناسند و ممکن است هیچ ارتباطی با آن‌ها نداشته باشند، بسیار شدید است».

طرح پناهندگی دولت بریتانیا در رواندا یک آزمایش پنج ساله است که هدف آن فرستادن برخی از پناهندگان برای رسیدگی و اسکان طولانی مدت است.

دولت رواندا گفته که توافق با بریتانیا «کاملا غیرقابل مقایسه» با طرح اسرائیل است که «وقتی مشخص شد کار نمی‌کند، کنار گذاشته شد.»

در بیانیه دولت رواندا آمده است: «بر اساس برنامه جدید، بسته جامعی وجود دارد که شامل حمایت از مهاجران در جامعه میزبان است و هزینه آن توسط دولت بریتانیا تامین می‌شود.»

وزارت کشور بریتانیا اصرار دارد که اجرای آن را از نزدیک تحت نظارت خواهد داشت.

یکی از سخنگویان این وزارتخانه به بی‌بی‌سی گفت: «طرح مترقی و ابتکاری ما با رواندا از طریق یک کمیته مشترک ویژه تحت نظارت خواهد بود تا تضمین شود کسانی که سفرهای خطرناک به بریتانیا را انجام می‌دهند، به رواندا منتقل ‌شوند و زندگی جدیدی را در آنجا دنبال کنند.»