سفراف: 'حضور پایگاه روسیه با مسائل اقتصادی مرتبط است'
مرکز مطالعات راهبردی تاجیکستان طرح موافقت‌نامه در مورد حضور نظامی روسیه در این کشور را تهیه می‌کند.
سیف‌الله سفراف، معاون رئیس این مرکز، روز پنج‌شنبه ۱۲ ژانویه، این موضوع را در حضور خبرنگاران مطرح کرد و گفت که بزودی طرح این سند به حکومت ارائه خواهد شد.
به گفته وی، در ارتباط با تمدید حضور نظامی روسیه در تاجیکستان مسائل زیاد و پیچیده‌ای هست که حل آن‌ها ضروریست. ولی مهم‌ترین نکته این است که دولت تاجیکستان در مذاکره با روسیه از منافع ملی خود دفاع می‌کند.
به عنوان مثال، وی گفت که مسائل لغو تعرفه‌های گمرکی برای مواد سوخت صادراتی روسیه به تاجیکستان، وضع مهاجران کاری تاجیک در روسیه، موضوع سرمایه‌گذاری‌ها و مسائل دیگر اقتصادی از مسائلی است که باید با روسیه بررسی شود.
به اعتقاد آقای سفراف، حل این مسائل مهم‌تر از مبلغی (برای پرداخت اجاره زمین پایگاه) است که رسانه‌های گروهی روسیه در باره آن اطلاع می‌دهند.
وی گفت: "تا حال هیچ یکی از مقامات تاجیک در باره قیمت حضور نظامی روسیه در تاجیکستان اظهار نظر نکرده است. در این زمینه در فعالیت برخی از مقامات استانداردهای دوگانه و حتی سه‌گانه مشاهده می‌شود."
در همین حال، "کمرسانت"، نشریه چاپ مسکو، روز چهارشنبه، با تکیه به منابع نزدیک به هیئت‌های مذاکره‌کننده میان تاجیکستان و روسیه، خبر داده است، که دولت تاجیکستان برای حضور نظامی روسیه در این کشور ۲۵۰ میلیون دولار تقاضا کرده است.
منبع تصویر، BBC World Service
این منابع خبر داده‌اند که مقامات تاجیکستان در مجموع حدود بیست شرط گذاشته‌اند که اجرای آن‌ها برای روسیه دشوار است. از جمله، تاجیکستان خواسته است که به زرهپوش‌ها و اسلحه دیگر نظامی پایگاه روسیه دسترسی رایگان داشته باشد.
همچنین، به نوشته "کمرسانت"، جانب‌ها در مورد حضور جنگنده‌ها و هلی‌کوپترهای نظامی روسیه در فرودگاه "عینی" نمی‌توانند به سازش برسند.
از سوی دیگر، برخی از نشریه‌های تاجیکستان پیشتر نوشته بودند که یکی از شرط‌های دوشنبه این است که در صورت ضروری فرماندهی پایگاه نظامی روسیه به رئیس جمهوری تاجیکستان تحویل داده شود.
همچنین، جانب تاجیکستان تقاضا کرده است که نظامیان روس که مرتکب جرایمی در این کشور می‌شوند، باید بر اساس قوانین تاجیکستان مجازات شوند، نه روسیه.
پرویز ملاجان‌اف، کارشناس مسائل سیاسی، می‌گوید در گذشته چنین فرضیه‌ای نیز وجود داشت که تاجیکستان می‌خواهد به طور یک‌جانبه حضور نظامیان روس را در این کشور تا سال ۲۰۱۶ تمدید کند. و سپس، جانب‌ها در باره سرنوشت آینده پایگاه روسیه مذاکره کنند.
ضمناً، تا سال ۲۰۱۶ در تاجیکستان انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی برگزار شده و فرایند خروج نیروهای غربی از افغانستان نیز به پایان می‌رسد. به این ترتیب، مقامات تاجیک گویا می‌خواهند تا آن سال وقت‌کشی کنند. ولی این فرضیه تا حال رسماً تأیید نشده است.
آقای ملاجان‌اف می‌گوید که این تنها فرضیه‌ای نیست و در مجامع کارشناسی از وجود فرضیه‌های دیگری نیز صحبت‌ها می‌شود. ولی، به گفته وی، مسلم است که امضای موافقت‌نامه‌ای در باره تمدید حضور نظامی روسیه برای ۴۹ سال در تاجیکستان به منفعت این کشور نخواهد بود.
آقای ملاجان‌اف گفت: "حتی اگر روسیه به پرداخت مبلغ بزرگی راضی شود، که می‌داند، این مبلغ بعد از سی سال چه ارزشی خواهد داشت. و یا وضع ژئوپلیتیک در منطقه چه تغییری خواهد کرد. به این دلیل، تاجیکستان باید تنها برای مهلت کوتاه‌تری با حضور نظامی روسیه راضی شود."
در همین حال، برخی از ناظران از نقش "کشور سوم"، از جمله آمریکا، در بحث‌های نظامی میان تاجیکستان و روسیه اظهار نظر می‌کنند.
به گفته آنان، آمریکا قصد دارد شماری از نیروهای مسلح خود را در تاجیکستان مستقر کند و از این راه موقعیت روسیه را در منطقه تنگ‌تر سازد.
ولی به اعتقاد پرویز ملاجان‌اف، حضور "کشور سوم" امکان می‌دهد که کشورهای منطقه، از جمله تاجیکستان، در مذاکره با روسیه برای خود شرایط مناسب‌تری پیدا کنند.
آقای ملاجان‌اف گفت: "بعید است که تاجیکستان با حضور پایگاه نظامی آمریکا در قلمرو خود راضی شود. زیرا، در این صورت وضع منطقه وخیم خواهد شد. شاید تاجیکستان با افتتاح مرکز ترانزیتی که اخیراً در باره آن اعضای کنگره آمریکا، ضمن دیدار از دوشنبه اظهار نظر کردند، موافقت کند."
ضمناً، دمیتری مدودف، رئیس جمهوری پیشین روسیه، در پاییز سال گذشته در سفر خود به دوشنبه اظهار داشته بود که در ملاقات با پرزیدنت رحمان در باره تمدید حضور نظامی کشورش در تاجیکستان برای ۴۹ سال دیگر توافق کرده است.
آقای مدودف آن زمان گفته بود که موافقت‌نامه بین دوشنبه و مسکو در این زمینه باید تا بهار سال ۲۰۱۲ امضا شود. ولی تا حال چنین قراردادی امضاء نشده است.
