هشدار درباره استفاده نظامی آمریکا از پهپادها: 'یک بدعت خطرآفرین'‏

گروهی از مقام‌های سابق اطلاعاتی و نظامی در آمریکا هشدار داده‌اند که اتکا به عملیات پهپادهای مسلح، می‌تواند به خطر افزایش بی‌ثباتی دامن بزند و 'یک بدعت خطرناک' برای کشورهای دیگر جهان شود.

این گروه از کارشناسان در مرکز فکری استیمسون در واشنگتن، می‌گویند بیش از یک دهه از عملیات نظامی این اشیای پرنده بی‌سرنشین می‌گذرد ولی درباره این عملیات‌های محرمانه این هواپیماهای بی‌سرنشین برای کشتن هدف‌ها که به یک روال عادی تبدیل شده است، دولت آمریکا هنوز هیچ راه‌برد و برنامه‌ای ندارد.

این گزارش ۸۱ صفحه‌ای را گروه ویژه سیاست‌گذاری برای پهپاد در مرکز مطالعاتی استیمسون تدوین کرده که اعضای آن، اغلب از مقام‌های سابق دولتی، نظامی و اطلاعاتی آمریکا هستند. نسخه‌ای از این گزارش پیش از انتشار به دست بی‌بی‌سی رسید.

رزا بروکس، مشاور سابق معاون سیاست‌گذاری وزارت دفاع و جان ابی‌زید، رئیس پیشین مرکز فرماندهی آمریکا، در راس آن هستند. فیلیپ ماد، قائم‌مقام سابق رئیس مرکز مبارزه با تروریسم در سیا، و جان بلینجر، مشاور حقوقی شورای امنیت ملی و وزارت خارجه آمریکا در دولت جورج دبلیو بوش از دیگر اعضای این گروه هستند.

خانم بروکس در این باره به بی‌بی‌سی فارسی گفت: "دغدغه ما این است که چه‌طور از باید از پهپادهای مسلح استفاده کنیم. در این سال‌ها سیاست آمریکا در این باره خیلی واکنشی شده است. یعنی منتظر ایم مظنونی که از دید دولت یک تهدید حساب می‌شود پیدا کنیم و با پهپاد سراغش برویم."

'دولت جواب پس بدهد'

آنها در این گزارش انتقادی نوشته‌اند که هرچند شاید این گونه استفاده از پهپادها، خطر را از مرزهای آمریکا دور نگه داشته باشد، هم در خارج از کشور برای آمریکا خیلی گران تمام شده است و هم اصرار دولت بر محرمانه نگه‌داشتن جزئیات آن، دموکراسی را در داخل این کشور تهدید می‌کند.

این مقام‌های سابق آمریکایی از دولت خواسته‌اند درباره عملیات پهپادها شفاف باشد و آمار کشته‌شدگان از جمله غیرنظامی‌ها و محل عملیات را منتشر کند.

باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا، حدود یک سال پیش در یک سخنرانی وعده داد که دستورالعمل جدیدی برای حملات پهپادی ارائه کند و درباره کشتن افراد به این شیوه شفافیت بیشتری به خرج بدهد.

در سال‌های اخیر انتقادها به عملیات پهپادی آمریکا در خارج از این کشور بالا گرفته است.

در همین حال کشته‌شدن افراد غیرنظامی و کودکانی که شواهدی از دست‌داشتن آنها در عملیات تروریستی مطرح نیست، به انتقاد در پاکستان و یمن منجر شده است.

نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان ملل هم از آمریکا خواسته است در این باره شفافیت نشان دهد.

انتشار گزارش‌هایی درباره کشته‌شدن چند شهروند آمریکایی در عملیات پهپادها، به بحث‌ها در‌آمریکا در این باره دامن زد.

یکی از این کشته‌شدگان آمریکایی، انور عولقی، واعظ یمنی‌تباری بود که سپتامبر سال ۲۰۱۱ میلادی در یمن کشته شد.

دولت آمریکا قتل او را تایید کرده ولی می‌گوید فقط او را با برنامه قبلی کشته است و قتل بقیه، ناخواسته بوده است.

هفته پیش دادگاهی در آمریکا بخش‌هایی از دلایل دولت برای کشتن این روحانی تندرو را منتشر کرد؛ مستنداتی که باز هم دلایل دولت برای تهدید شمردن انور عولقی را پنهان نگه داشته است.

گروه‌های حامی آزادی‌های مدنی و حقوق شهروندی هم مدت‌هاست خواستار آمار کاملی از عملیات پهپادی آمریکا هستند.

رایان گودمن، استاد حقوق دانشگاه نیویورک و کنشگر مدنی، در این باره به ما می‌گوید همین توضیحات "ناقص و ناکافی" دولت آمریکا هم چیزی درباره کشتگان غیرآمریکایی این عملیات‌ها ندارد: "همین موارد شفاف‌سازی هم که با فشار بر دولت به نتیجه رسیده، صرفا درباره شهروندان آمریکایی بوده است که در حمله پهپادی کشته شدند. حرفی درباره بقیه موارد نیست."

بیم دامن‌زدن به احساسات ضد آمریکایی

این گزارش هشدار داده که هرچند قرار است با این عملیات نظامی پهپادها، افراد مظنون به دست‌داشتن در تروریسم کشته شوند ولی در عمل با دامن‌زدن به احساسات ضد آمریکایی، شاید باعث شود تروریست‌های دیگری شکل بگیرند.

در این گزارش آمده است: "هیچ شواهدی درباره این وجود ندارد که راه‌برد آمریکا برای از بین بردن القاعده، باعث شده باشد مانع ظهور افراط‌گرایی اسلامی سنی شود یا جلوی شکل‌گیری گروه‌های اسلام‌گرای افراطی شیعه را بگیرد و یا منافع امنیتی ایالات متحده را در درازمدت تامین کرده باشد."

در واکنش به این گزارش، کاخ سفید گفته است همچنان در پی یافتن راه‌هایی برای ارائه اطلاعات بیشتر درباره عملیات ضدتروریستی آمریکا در جهان است ولی در عین حال تاکید کرده است که ایالات متحده باید "توانایی ادامه این عملیات‌ها" را برای خود محفوظ نگه دارد.

گزارش موسسه استیمسون که تهیه‌کنندگانش تاکید دارند با رویکرد فراحزبی تهیه شده است، می‌گوید پهپادهای مسلح "نه دیو هستند و نه فرشته".

به نوشته آنها شواهد محکمی وجود دارد که آمار کشته‌شدگان غیرنظامی عملیات این سلاح‌های پرنده، خیلی کمتر از تلفات استفاده از هواپیماهای نظامی است.

این گزارش همچنین این تصور را رد کرده است که استفاده از پهپادها یک "ذهنیت پلی‌استیشنی" برای فرماندهان آنها ایجاد کرده و باعث شده است هزینه‌های انسانی و روانی یک جنگ واقعی را تجربه نکنند.

'بدعت خطرناک'

گروه کارشناسان نظامی و سیاسی خواستار گرفتن کامل مسئولیت عملیات پهپادی از سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، و تحویل آن به وزارت دفاع آمریکا شده است؛ به این امید که تصمیم‌گیری در این باره روند شفاف‌تری پیدا کند.

آنها همچنین با اشاره به افزایش دست‌رسی کشورهای دیگر به فناوری تولید و هدایت پهپاد، هشدار داده‌اند که استفاده نظامی از پهپادها به آمریکا محدود نخواهد ماند.

رزا بروکس، مشاور سابق معاون سیاست‌گذاری وزارت دفاع و مدیر کنونی گروه سیاست‌گذاری پهپاد در موسسه استیمسون، می‌گوید آمریکا باید یک گفت‌وگو در سطح بین‌المللی در این باره آغاز کند تا قواعد استفاده از پهپادها روشن شود.

به گفته او، "استفاده نظامی آمریکا از پهپاد، بدعتی می‌گذارد که بقیه کشورها هم از آن پی‌روی کنند. فکر نکنم آمریکا چندان خوشش بیاید که مثلا ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، شروع کند از پهپاد برای کشتن منتقدانش در شرق اوکراین استفاده کند و اگر کسی از او توضیحی خواست، بگوید امنیت ملی روسیه اقتضا می‌کند دلایلش محرمانه بماند."

در این باره امیلی اشنایدر، پژوهشگر "بنیاد آمریکای نو" هم بر اهمیت تصمیم‌گیری جهانی درباره پهپادهای مسلح تاکید می‌کند.

خانم اشنایدر به بی‌بی‌سی فارسی گفت: "اگر آمریکا از عملیات نظامی پهپادها به عنوان یه راه‌حل کوتاه‌مدت استفاده کند، می‌تواند در آینده خیلی خطرناک شود. آمریکا باید در نظر داشته باشد که به چه رفتاری مشروعیت می‌دهد. آمریکا باید ابتکارعمل به خرج دهد و برای رفتار خودش، حد و حدود بگذارد."

گزارش گروه ویژه سیاست‌گذاری پهپاد در مرکز فکری استیمسون هشدار داده است که اگر یک گفت‌وگوی جهانی درباره پهپادها آغاز نشود، در حالت بدبینانه "جنگ‌هایی بی‌انتها" در می‌گیرد.