30 Kasım 2010 Basın Özeti

İngiliz gazeteleri bugün de yine internet sitesi WikiLeaks'in yayımladığı Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı'na ait gizli belgelere sayfalarında geniş yer ayırıyor.

Belgeleri eş zamanlı olarak yayımlayan basın kuruluşları arasında ise İngiliz Guardian gazetesi de bulunuyor.

Guardian'ın bugünkü manşeti, "Çin, Kuzey Kore'den vazgeçmeye hazır". Gazeteye göre, WikiLeaks'in yayımladığı ABD Dışişleri Bakanlığı'na ait gizli belgelerde, Çin'in Kuzey ve Güney Kore'nin birleşmesini kabul etmeye hazır olduğunun sinyalini verdiği belirtiliyor. Bazı belgelerde üst düzey Çin yetkililerinin müttefikleri Kuzey Kore'yi, "şımarık bir çocuk" olarak nitelendirdikleri görülüyor. Guardian'a göre belgeler, Çin'in Kuzey Kore'ye katlanamadığını gösteriyor.

'Çin'in tavrı tehlikeli olabilir'

İnternet sitesi www.chinadialogue.net'in editörü Isabel Hilton ise Guardian için bir yazı kaleme almış. Isabel Hilton'a göre, Çin'in Kore Yarımadası'nda Güney Kore'nin liderliğinde bütünleşme sağlanabileceği fikrini kabul edebileceğinin ortaya çıkması, bölgede zaten istikrarsız olan durumu daha da kötüleştirebilir. Hilton, Kuzey Kore'nin Çin'in sabrını taşırması sonrası, Pyongyang rejiminin artık kaybedecek çok az şeyi olduğunu vurguluyor. Isabel Hilton'ın dikkat çektiği bir diğer nokta da, Çin'in Kuzey Kore üzerinde etkinliği olan son ülke olarak görülmesine karşın, sızan belgelerin bu etkinin ne kadar sınırlı olduğunu teyit etmesi.

'ABD Orta Doğu'daki adaletsizlikleri umursamıyor'

Independent'ın manşeti ise "Artık biliyoruz. Amerika Birleşik Devletleri gerçekten de Orta Doğu'daki adaletsizlikleri umursamıyor".

Bu ifade, "WikiLeaks'e sızan belgelerden neler öğrendik?" sorusuna yanıt arayan, Independent'ın tecrübeli Orta Doğu muhabiri, Robert Fisk'e ait.

Fisk'e göre sızan belgeler, Washington'un Orta Doğu politikasının başlıca dayanağının İsrail'le işbirliği yapmak olduğunu kanıtlıyor.

"Washington'un Orta Doğu politikasının temel hedefi, Arapları İran'a karşı oluşturulan Amerikan-İsrail ittifakına katılmaları yolunda cesaretlendirmek. Amerikan politikasının pusulası da yıllardır, nihayetinde İran'ın gücünü yok etme ihtiyacıdır" diyor Fisk...

Independent'ın tecrübeli Orta Doğu muhabirinin dikkat çektiği nokta, en azından şu ana kadar açığa çıkan belgelerde, Batı Şeria'daki yasadışı 'sömürgeci' Yahudi yerleşim birimlerinden neredeyse hiç söz edilmemesi.

Esad: Orta Doğu'da en önemli ülke İran

Robert Fisk, belgelerin, "Orta Doğu'ya yönelik sapkın bir düşüncenin kaydı" olduğu kanısında.

Fisk'in ilginç bulduğu sızdırılan belgelerin biri de, Amerikan Senatosu'ndan bir heyetin bu yıl Suriye'ye yaptıkları bir geziye yönelik.

Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad, Amerikalı senatörlere bölgede en önemli ülkenin İran olduğunu, İran'ı Türkiye ve Suriye'nin izlediğini söylüyor.

"Zavallı İsrail'e, bu listede yer yok" demiş Robert Fisk...

Times gazetesinin Washington muhabiri Giles Whittell ise son haberinde, WikiLeaks'in yayımladığı belgelerde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'yla ilgili yapılan yorumları da aktarmış.

Türkiye'de basına dün yansıyan belgelerin birinde, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu 'son derece tehlikeli' bir kişi olarak tarif ediliyor.

Bir diğer belgede ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın vizyondan ve analitik derinlikten yoksun olduğu, çevresinin de dalkavuk ama kibirli danışmanlarla çevrildiği belirtiliyor.

Prens Andrew'a 'ukala' yakıştırması

Times'ın bugün manşeti ise "Ukala Prens, İngiltere'deki dolandırıcılık soruşturmasına dil uzattı".

WikiLeaks'in yayımladığı 2008 yılı Ekim ayına ait bir belgede adı geçen kişi, York Dükü Prens Andrew.

İngiltere tahtının dördüncü sıradaki veliahdını 'ukala' bulansa, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kazakistan Büyükelçisi Tatiana Gfoeller.

Gfoeller, Prens Andrew'un Kazakistan'ı ziyareti sırasında, İngiltere'nin en büyük savunma şirketi BAE Systems hakkındaki rüşvet iddialarını soruşturan İngiliz gazetecilere küfrettiğini yazmış.

Amerikan Büyükelçisi ayrıca, Prens Andrew'un İngiltere'de ciddi boyutta işlenen yolsuzluk suçlarını soruşturan hükümet birimi Ağır Dolandırıcılık Dairesi'ni de 'ahmaklıkla' suçladığını da eklemiş.

York Dükü Prens Andrew halen İngiltere'nin ticaret ve yatırımdan sorumlu özel temsilcisi.

Times ise WikiLeaks'in yayımladığı belge sonrası, Fransızlar ve Amerikalılar hakkında da ağır ifadeler kullanan Prens Andrew'un terbiyesizlikle ve başka ülkeleri çekiştirmekle suçlandığını belirtiyor. York Dükü Prens Andrew'un, İngiltere'deki yolsuzluk soruşturmasına tepki gösterip, soruşturmayı 'ahmaklık' olarak nitelendirmesi,

Daily Telegraph'ın da manşetinde. Gazete Prens Andrew'un ifadelerinin yer aldığı 29 Ekim 2008 tarihli belgenin, WikiLeaks'in şu ana kadar yayımladıkları arasında, İngiltere'yi en çok utandıranı olduğunu söylüyor.

Daily Telegraph'a göre, sarfettiği sözler, İngiltere'nin ticaret ve yatırımdan sorumlu özel temsilcisi Prens Andrew'un bu görevini yeniden tartışmaya açacak.

Gazete Prens Andrew'un daha önce de, seyahat harcamaları, İngiltere Savunma Bakanlığı'na yönelik eleştirileri ve evini faaliyetleri tartışma konusu bir Kazak iş adamına satması yüzünden tepki çektiğini hatırlatıyor.

'ABD'nin gücü azalıyor ama...'

Financial Times gazetesinden Philip Stephens'ın yazısının başlığı, "250 bin belgede, günümüzün tarihi".

Philip Stephens'a göre WikiLeaks'in yayımladığı belgeler, Amerika Birleşik Devletleri'nın gücünün gerçekten de azaldığını gösteriyor.

Stephens'ın deyimiyle ortaya çıkan tabloda, "Dünyadaki her gelişme, tek süper gücü ilgilendiriyor ama bu süper güç diğer ülkelerden sadece çok az yardım alabilecek durumda".

Financial Times, Amerika'nın hatalı kararlarının, yanlış değerlendirmelerinin en belirgin olduğu bölgenin de Orta Doğu olduğunu vurguluyor.

"Bazı devletlerin yükselişte olduğu, nükleer silahların yayıldığı, uluslararası terörizmin artışta olduğu bir dönemde, Washington istediğini elde ettiğinden emin olamaz. Peki, geriye kalan bizler bundan ne kadar memnun olmalıyız? İşte o tartışmalı." diyor Philip Stephens.

BBC Türkçe'nin İngiltere gazetelerinden derlediği basın özetini, hafta içi her sabah Türkiye saatiyle 08.40'ta NTV ekranından izleyebilir, ayrıca gün boyunca internet sayfamızda bulabilirsiniz. Adresimiz: bbctürkçe.com