Batı Sahra'nın Gandhi'si evine döndü

Afrika'nın kuzeybatı ucundaki Batı Sahra bölgesinin statüsü konusundaki girişimleri ile tanınan bir insan hakları eylemcisi 32 günlük açlık grevi ardından ülkesine döndü.

Batı Sahra'yı ilhak etmiş olan Fas, haftalardır Aminatou Haidar'ın dönüşüne izin vermiyordu. Haidar'ın pasaportuna da el konulmuştu.

Nobel'e aday gösterilmiş, pek çok ödüle layık bulunmuş olan insan hakları savuncusu Haidar, bu nedenle bir ayı aşkın süredir, İspanya'nın Kanarya Adaları'nda bulunan Lanzarote havalimanında mahsurdu.

Nihayet bu sabah özel bir uçakla Batı Sahra bölgesinin en büyük kenti olan Laayoune'a (El Ajun) götürüldü.

Evine ulaştığında, güçlü olduğunu ve inandıklarını savunmaya kararlı olduğunu yineledi.

Haidar'ın dönüşü için varılan anlaşmanın ayrıntıları net değil.

Ancak ABD, Fransa ve İspanya'nın Fas ile en üst seviyeden temasa geçtiği biliniyor.

Fas Dışişleri Bakanlığı da kararaı duyururken dostlarının ve ortaklarının bu konudaki çağrılarını gözettiklerini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ve İspanya Dışişleri Bakanı Miguel Angel Moratinos Fas'ın Haidar'ı kabul etmesinden memnuniyet duyduklarını açıkladı.

Ancak İspanya Haidar'ın dönüşünü sağlamak için herhangi bir tavizde bulunmadıklarını duyurdu.

Fransa Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamada da Haidar'a pasaportunun geri verileceği bildirildi.

Tabiyet beyanı

Aminatu Haidar'ın açlık grevi, 13 Kasım'da İspanya'dan Fas'a dönüşünde pasaport kontrolü sırasında tabiyetini Fas değil, Batı Sahralı olarak vermesiyle başladı. Pasaport ve kimliğine el konularak sınır dışı edilen Haidar, yola çıkış yeri olan İspanya'ya yollandı, ancak bu kez de pasaportu olmadığı için havalimanından İspanya topraklarına geçemedi.

Batı Sahra'yı 35 yıl önce ilhak etmiş olan Fas, Haidar'ın kendisini Faslı olarak kabul etmeyerek, vatana ihanet ettiğini savunuyor ve özür dilemesini talep ediyordu.

İspanyol basınında yer alan bazı haberlere göre, sınır kapısındaki bu gerginlik öncesinde de Fas Haidar'ı sınırdışı etmek için hazırlıklar yapmıştı.

Fas'tan bağımsızlık mücadelesi veren Batı Sahra Bağımsızlık Hareketi'ne yakınlığıyla bilinen Haidar, şiddet içermeyen sivil itaatsizlik eylemleri sebebiyle uluslarası kamuoyunda, Batı Sahra'nın Gandhi'si diye anılıyor.

Haftalardır sadece şekerli su içerek hayatını sürdüren Haidar'ın son haftalarda sağlığı kötüye gitti ve tedavi altına alındığı Lanzarote hastanesinden ambulansla ayrıldı.

Haidar, hastane çıkışında "Bu uluslararası hukuk, insan hakları, uluslararası adalet ve davamız için bir zaferdir" dedi. Son günlerde karın bölgesinde ağrı çeken Haidar, tüple beslenmeyi reddediyordu. İspanya'nın vatandaşlık verilmesi önerisini de kabul etmemişti.

Protesto eylemi İspanyol kamuoyunun pek çok ünlü isminden destek buldu. Bunlar arasında Pedro Almodovar ve Javier Bardem de vardı.

Geçtiğimiz haftalarda, aralarında Jose Saramago, Dario Fo, Günter Grass gibi isimlerin de yer aldığı onlarca ünlü bir açık mektuba imza atarak Madrid yönetimini insan haklarına saygılı olarak Haidar'in yanında tavır almaya davet etti.

Haidar, 2008'de Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterilmiş ve aynı yıl Kennedy İnsan Hakları Ödülü'nü kazanmıştı.