Irak'ta elektrik eziyeti

Savaş, şiddet ve istikrarsızlıkla mücadele eden Iraklıları, sonunda elektriksizlik çileden çıkardı...

Geçen hafta binlerce kişi, yetersiz hizmetlere tepki göstermek üzere protesto gösterileri düzenledi.

Enerji zengini ülkede; Iraklıların çoğunluğu günde ortalama beş saatten az elektrik alıyor.

Siyasete tepkinin odağı haline gelen elektrik eylemleri karşısında, yetkililer de harekete geçti.

Öncelikle protesto düzenlenmesini zorlaştıran bir karar alındı; daha sonra, Basra ve Bağdat'ta ordu komutanlıkları kaçak elektrik kullanımını önlemek için operasyon başlattı.

Yetkililere göre girişimin ilk günü, kaçak kabloların kesilmesi ile 30 megavat elektrik tasarrufu sağlandı. Ayrıca, "yetkililere öncelik" tanınmayacağı duyuruldu...

Sabır çağrısı

Ancak Başbakan Nuri el-Maliki, Iraklıların sabırlı olmasını istiyor; Maliki'ye göre, şebekedeki sorunların çözülmesi iki yılı aşkın zaman gerektiriyor.

Bağdat'ın merkezindeki Necim'in dondurmacısı çok ferah ve serin.. Bunun nedeni çevremizin buzdolabı ve dondurucularla çevrilmiş olması değil; klimasının da çalışması... Bunların hepsini ise jeneratörüne borçlu...

"En büyük sorunumuz elektrik. Ulusal şebekeden günde iki, iki buçuk saat elektrik alıyoruz; bu da işimizi olumsuz etkiliyor. Kârımızın yarısını jeneratör yakıtına harcamak zorundayız..." diyor.

Necim, "yetkililer parayı ceplerine atacaklarına, elektrik sistemini iyileştirmeye yatırmalı" diyor.

Irak'ta yaşam sonu gelmez elektrik kesintilerinin etrafında geçiyor. Bu yüzden hemen herkesin bir jeneratörü var...

Kentin neresine giderseniz, jeneratörlerin sonu gelmez uğultusunu duyuyorsunuz. Jeneratör sahibi olmanın bedeli de yüksek maliyetleri ile Iraklıların belini büküyor.

Kimi yerlerde ortak jeneratörler yeni bir sektör yaratıyor. Örneğin büyük bir jeneratörü olan bir girişimci, 50-100 dolar gibi bir ücret karşılığı, komşularını da bu hatta bağlayabiliyor...

Özellikle son 10 günde, giderek artan sıcağın etkisiyle, elektrik kesintileri halkın öfkesinin odağı haline geldi.

Basra'da kan döküldü

Hafta sonunda, güneydeki Basra'da üzerinde "elektrik arzı" yazılı siyah bir sembolik tabut taşıyan eylemciler, valilik önünde toplandı.

Eylemciler taş atmaya başlayınca, güvenlik kuvvetleri ateş açtı.. Gerçek mermiyle açılan ateş, iki göstericinin ölümüne yol açtı.

"Kesintiler nedeniyle çektikleri zorluklar yüzünden insanların sabrı taşmış durumda" diyen Hüseyin Eş Şehristani, ülkenin Petrol Bakanı...

Ama protestolar ardından selefi Vahid Kerim görevden ayırlmak zorunda kalınca, elektrik bakanlığının sorumluluğunu da üstlendi. İlk önceliklerinden birinin, insanlar kavrulurken siyasetçilerin klimalı ofislerinde oturup bakanlık pazarlığı yaptığı kanısını kırmaya çalışmak olduğunu söylüyor...

Koşulların yetkililer için daha iyi olduğunu itiraf ediyor; "Benim ilk icraatımsa siyasetçilerin de herkes gibi muamele görmesini sağlamak...Benden önceki bakana lojmanlara, hükümet binalarına elektrik sağlaması için yoğun bir baskı yapılıyordu; ama ben bunu gereksiz buluyorum; Cumhurbaşkanı'ndan başlayıp, aşağıya kadar; onlar da her sade vatandaş gibi muamele görmeli." diyor.

Bununla birlikte yönettiği Petrol Bakanlığı'nın ulusal şebekeye bağlı olmadığını da itiraf ediyor. Bakanlığın enerjisi kendi jeneratörlerinden geliyor.

Doğrusu, burada tüm kabahat hükümetin değil.

İlk Körfez Savaşı'nda bombardımana hedef olan Irak elektrik altyapısı, on yılı aşkın süre uluslararası yaptırımlar nedeniyle bakımsız kaldı.

2003'teki Irak savaşında, yine bombalandı. Hükümet, 2006'dan bu yana elektrik altyapısı için 7 milyar dolar harcandığını söylüyor... Ama pek çoklarına göre işler iyiye değil, kötüye gitti.

Bağdat'ın en kalabalık ve en yoksul kesimlerinden Sadr semtinde, başınızın üzerinde, her evden her dükkandan sarkan kablolar görüyorsunuz.

Hepsi, başka bir yerlerden elektrik çekmeye çalışıyor.

Mahallenin imamı, Şeyh Cesim al Muteri, "İnsanlarla yetkililer arasında bir güven sorunu var... İnsanlar yeterince sabretti..." diyor. İmam, "bu hizmetlerin parası nereye gitti?" diye soruyor.

Bakan Hüseyin eş Şehristani ise yolsuzluk suçlamaları konusunda net; "Bu doğru değil, yatırım bütçesinin nerelere gittiği bellidir. Bu nedenle paranın yetkililerin cebine gittiği iddiaları asılsız; ama Irak medyası yoluyla halka seslenerek, bakanlığın herhangi bir kademesinde böyle bir yolsuzluktan haberi olanların, ortaya çıkıp bildirmesi çağrısında bulundum... Ben de böyle bir şey tespit edersem, elbet gereğini yapacağım." diyor.

Protestolar Irak'ın siyasi belirsizlik içinde olduğu bir döneme rastladı. Genel seçimlerden üç ay sonra ortada bir hükümet yokken, her gün devam eden bombalı saldırı ve suikastler, yetersiz hizmetler karşısında; halk siyasetçilerden bezmiş durumda...