Рамадига ҳужум: "Исломий давлат"га бас келадиган куч борми?

Ироқ ҳукумати тарафдорлари бўлган 3000 нафар жангарилар “Исломий давлатни” қувиб солиш учун Рамади шаҳрига қараб отланганлар.

Ҳозир Рамади шарқидаги Ҳусайба шаҳарчаси асосий нишон экани айтилмоқда.

Анбар вилоятининг маркази бўлган Рамади Бағдоддан атиги 110 чақирим узоқда жойлашган.

Айни пайтда ўртага чиқаётган савол “Исломий давлат”ни жиловлаш билан боғлиқ бўлиб қолмоқда.

АҚШ бошчилигидаги ҳарбий иттифоқнинг мавжуд стратегияси "Исломий давлат"ни яксон этишга қанчалик қодир эканига оид шубҳаларга замин яратган.

"Исломий давлат" ҳозирга келиб, Суриянинг ярмини ўз назорати остига олган, Ироқнинг яна қатор муҳим шаҳарларини босиб олган.

Буларнинг барчаси манзарасида гуруҳ бир қанча араб давлатларида ўзининг шохобчаларини ҳам очишга муваффақ бўлган.

Жума куни эса, "Исломий давлат" ўзининг кейинги нишони бўлишини айтаётган Саудия Арабистонида қонли ҳужум уюштиришнинг уддасидан чиққан.

Яқинда Афғонистон ва АҚШ ҳудудида уюштирилган ҳужумларга ҳам илк бор масъулиятни ўз зиммасига олиб чиққанди.

Шундай экан, "Исломий давлат" билан боғлиқ воқеаларнинг сўнгги ҳафталардаги ривожи нималарга далолат қилади?

Би-би-си Лондондан мудофаа масалалари бўйича халқаро таҳлилчи Пол Рожерсга мурожаат қилган:

Пол Рожерс: Саудия Арабистони "Исломий давлат" гуруҳининг кучайиши ва кенгайишидан жуда хавотирда. Айниқса, Ироқнинг Анбар вилоятидаги бугунги вазият уларни ниҳоятда ташвишга солган. Чунки бу вилоят шундоққина Саудия Арабистонининг биқинида жойлашган. Подшоҳликка туташ. Саудия томони ҳозир ўзаро чегаранинг ҳимоясига зўр берган. Бошқа томондан, улар подшоҳликнинг ўзида рўй бераётган ҳодисалардан ҳам жуда хавотирдалар. Сўнгги ҳужум эса, бунга қўшимча бўлди. Камида 21 инсоннинг умрига зомин бўлган бу ҳужумга эса, ростдан ҳам, жиддий қараш керак. Бунинг иккита сабаби бор. Биринчидан, "Исломий Давлат" жума кунги ҳужуми билан ўта кучли қўриқланувчи подшоҳликнинг ўзида ўз қудратини намойиш этиш ҳаракатида эканига далолат қилади. Иккинчидан, гуруҳ шиа мусулмонларини нишонга олиш билан яна бир бошқа можаронинг бошини қўзғамоқчи. Катта сондаги сунний мусулмонлари сизларни ҳимоя эта олмади деб, шиа озчилигини гиж-гижламоқчи. Уларни норозиликка ундамоқчи…

Би-би-си: "Исломий Давлат" гуруҳи яқинда АҚШ ва Афғонистонда уюштирилган ҳужумларга ҳам масъулиятни ўз зиммасига олиб чиққанди. Энди эса, Саудия Арабистони. Шундай экан, буларнинг барчаси нимани англатади? Бутун дунёда "Исломий Давлат" хавфи ортиб бормоқда, дейиш қанчалик тўғри бўлади?

Пол Рожерс: Муаммо шундаки, "Исломий Давлат" ўтган ҳафта яна катта ютуқларга эришди. Суриянинг Пальмира шаҳрини ишғол қилди. Ироқнинг энг йирик ва стратегик жиҳатдан жуда муҳим бўлган ғарбий Анбар вилояти маркази Рамадини қўлга киритди ва ўзининг ишғолчилик қудратини яна бир бор бутун дунёга кўрсатиб қўйди. Худди шу манзарада Америка махсус кучларининг "Исломий Давлат" гуруҳи лидерларидан бирини тергов учун тирик қўлга олишга қаратилган амалиётлари иш бермади. У ҳалок бўлди ва Америка ҳарбийларининг мақсади чиппакка чиқди. Агар, буларнинг барчаси ва "Исломий Давлат" гуруҳининг ҳозирга келиб, Афғонистон шимоли қадар фаоллашишга уринаётгани инобатга олинса, бу - уларнинг яксон бўлишнинг ўрнига, куч-қудратга тўлиб бораётганликларини кўрсатади. Яъни, АҚШ бошчилигидаги ҳарбий иттифоқнинг тўққиз ойлик қақшатқич ҳаво ҳужумлари бесамар кетганига далолат қилади.

Би-би-си: Сизнинг жавобингиздан АҚШ бошчилигидаги ҳарбий иттифоқнинг "Исломий Давлат"га қарши стратегияси янглиш бўлган экан-да, деган хулосага келиш қанчалик тўғри бўлади?

Пол Рожерс: Менимча, бугунги ҳолат - улар танлаган стратегиянинг янглиш эмас, балки кўзланган натижани бермаётганига далолат қилмоқда. "Исломий Давлат" гуруҳи, ойларки, ҳарбий иттифоқнинг тинимсиз ҳаво ҳужумлари остида. Орада кечган вақт давомида минглаб нишонлари мўлжалга олинган. Лекин, гапингиз тўғри, буларнинг барчасига қарамай, "Исломий Давлат" янги ҳудудларни босиб олишга муваффақ бўлмоқда. Ироқ хавфсизлик кучлари Тикритга кириб боришаркан, бундан бир неча ҳафта бурун гуруҳ, худди, ортга чекингандек кўринганди. Энди, аён бўлишича, бу - фақат бир кўзбўямачилик бўлган. Ҳақсиз, буларнинг барчаси "Исломий Давлат"га қарши бугунги жанг олиб бориш услуби қанчалик иш бераётганига оид саволни ўртага қўяди.

Би-би-си: Шундай экан, сизнингча, "Исломий Давлат" га қарши иш бериши мумкин бўлган муқобил стратегия қандай бўлиши керак?

Пол Рожерс: Гапнинг очиғинини айтишим керак, бу масалада аниқ бир гап айтиш қийин. Аммо жорий стратегиянинг иш бермаётгани аниқ. Бу эса, бошқа муқобил стратегиялар устида бош қотиришнинг вақти етганини англатади. Янги стратегиянинг ишлаб чиқилиши осон бўлмаслиги ва узоққа чўзилиши мумкин. Бироқ, шуниси беш қўлдек аёнки, сўнгги бир ҳафта - ўн кун амалдагисининг бесамар эканини кўрсатди-қўйди.

Би-би-си: Шундай экан, воқеаларнинг бундан кейинги ривожи қандай бўларкин? Агар, ҳам "Исломий Давлат"нинг фаолияти ва ҳам унга қарши курашаётган ҳарбий иттифоқнинг режалари назарда тутилса?...

Агар, расмий Вашингтоннинг бугунги ўй-қараши назарда тутилса, АҚШ бошчилигидаги ҳарбий иттифоқ ўз ишини шу йўналишда давом эттирмоқчи. "Исломий Давлат" эса, сўзсиз, ўз назорати остидаги ҳудудларни сақлаб қолиш ва уларни янада кенгайтиришга ҳаракат қилади. Айниқса, Фалужжа ва Рамади шаҳарлари ўртасида "ал-Ҳабания" базасига кўз тикиши аниқ. Чунки бу база ҳануз Ироқ Қуролли кучлари учун энг муҳим ва энг йирик ҳарбий марказлардан бири вазифасини бажариб келади. Бундан ташқари, гуруҳ Сурия ҳудудларини забт этиш ҳаракатларида ҳам давом этади. Бугун эришаётган ютуқлари назарда тутилса, АҚШ бошчилигидаги ҳарбий иттифоқ "Исломий Давлат"ни жиловлашга қанчалик муваффақ бўлиши ҳақида, ҳозирча, бир сўз дейиш қийин.

Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp, Telegram ва Viber орқали боғланишни истасангиз, телефонимиз: +44 78-58-86-00-02.

Instagram – BBC UZBEK

Twitter – BBC UZBEK

Odnoklassniki – BBC UZBEK

Facebook- BBC UZBEK

Google+ BBC UZBEK

YouTube - BBCUZBEK (https://www.youtube.com/user/bbcuzbek)

Skype – bbcuzbekradio