'Khó đạt' thỏa thuận môi trường

Chính phủ Anh cho hay có ít khả năng đạt được một thỏa thuận pháp lý liên quan tới biến đổi khí hậu trong năm nay và có thể phải mất một năm nữa mới đạt được một hiệp định đầy đủ.

Hai năm trước, các chính phủ trên thế giới dự định ký kết một hiệp định mới tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu sẽ tổ chức vào tháng tới tại Copenhagen.

Từ trước, bộ trưởng phụ trách vấn đề khí hậu của Anh, Ed Miliband vẫn cho rằng có thể đạt được dự kiến trên - nhưng bây giờ ông nói chỉ có thể đạt được một thoả thuận chính trị mà thôi. Điều này lặp lại nhận định của một số nhân vật cấp cao khác.

Các nước đang phát triển đã phản ứng với sự bực bội và thất vọng.

"Khi chúng tôi rời (các cuộc hội đàm của LHQ) Bali hai năm trước đây, tất cả chúng tôi đều kỳ vọng rằng sẽ đạt được một thỏa thuận về mặt pháp lý nhằm đáp ứng tình thế khẩn cấp... rằng chúng ta đang trên bờ vực của biến đổi khí hậu có tính thảm họa, vì vậy chúng tôi rất thất vọng", Selwin Hart từ Barbados lên tiếng, đại diện một số đảo quốc nhỏ đang phát triển.

"Nếu chúng ta không có hành động khẩn cấp và tham vọng, thì một số đảo quốc nhỏ đang phát triển sẽ không còn tồn tại trong vòng một vài thập kỷ nữa - chứ chắc không cần phải đợi tới cuối thế kỷ này."

Đây được cho là lần đầu tiên các bộ trưởng Anh thừa nhận cơ hội đạt được bất cứ ràng buộc pháp lý liên quan nào là mỏng manh.

Vào giữa tháng mười, ông Miliband nói rằng một hiệp ước mới có vẻ "khả thi hơn" tiếp sau một cuộc họp của Diễn đàn các nền kinh tế lớn ở London.

Nay thì ý kiến của ông lặp lại cảnh báo từ các vị Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon, Thủ tướng Đan Mạch Lars Loekke Rasmussen và thương thuyết gia chính về khí hậu của Hoa Kỳ, Todd Stern, rằng hiện tại chỉ có thể đạt được một thỏa thuận "có tính ràng buộc chính trị."

Các quan chức khi đó cũng đã cảnh báo có thể phải mất đến một năm để hoàn tất ký kết một hiệp ước đầy đủ.

'Con số cụ thể'

"Chúng tôi vẫn muốn có một hiệp định pháp lý đầy đủ, nó cần phải được gọi tên như thế," ông Miliband nói.

"Tôi nghĩ điều quan trọng về thỏa thuận mà hiện nay chúng ta đang tìm kiếm trong tháng 12 tới là trong khi nó có thể là một thỏa thuận chính trị, trên một lịch trình rất rõ ràng, thì nó phải dẫn tới một hiệp ước có tính ràng buộc pháp lý.

"Cũng như vậy, tôi sẽ hoàn toàn rõ ràng về việc này: tôi nghĩ rằng một thỏa thuận mà không có các con số sẽ không phải là một thỏa thuận lớn. Mà trên thực tế, đó là một thỏa thuận hoàn toàn không thích hợp."

Hiện vẫn còn chưa rõ liệu nước Mỹ có thể đưa ra các con số cụ thể ra sao tại Copenhagen - để cắt giảm các lượng khí thải, hoặc tài trợ cho các nước nghèo hơn - vốn thiếu các quy định pháp lý trong nước.

Nhiều đại biểu của EU tham dự các cuộc thảo luận trù bị tại Barcelona - ở vòng thảo luận cuối cùng trước hội nghị thượng đỉnh Copenhagen - nói rằng sự phức tạp của hiệp định, thông qua mong muốn soạn thảo tất cả các quy định pháp lý, là một nhiệm vụ quá lớn để hoàn thành trong năm nay.

Tuy nhiên, đại diện của Nam Phi, Alf Wills, từng điều phối khối G77/Trung Quốc trong việc các nước đang phát triển mở rộng Nghị định thư Kyoto, cho rằng các rào cản thực sự đã là yếu tố chính trị, chứ không phải là vấn đề hậu cần.

"Chúng tôi đã có văn bản - những gì chúng tôi không có là sự thỏa thuận về những phần nào trong văn bản, chỉ ra con đường đi," ông nói với BBC News.

'Ảnh hưởng nghiêm trọng'

Ông Wills cũng bác bỏ ý của một số nước phát triển cho rằng các quốc gia lớn trong số các nước đang phát triển đã tỏ ra 'tắc trách' trong đưa các đề nghị về giảm tốc độ tăng lượng khí thải các-bon của họ.

"Trung Quốc đã công bố kế hoạch năm năm, Ấn Độ đã phổ biến các đề xuất, tương tự là Brazil - và vài tuần trước đây, Indonesia cho biết sẽ cắt giảm tỷ lệ tăng trưởng lượng khí thải ở mức 40%, nước này đã tự thực hiện ở mức 26% (mà không hề có ngoại viện),"ông nói.

"Vì vậy, tuyên bố (cho rằng các nước đang phát triển đã không đưa ra được đề nghị cụ thể) không thực tế."

Các đại biểu châu Âu khác nhất trí rằng một thỏa thuận ràng buộc pháp lý là rất khó xảy ra trong năm nay, nhưng cho rằng, điều đó không có nghĩa là sẽ 'không có gì xảy ra'.

"Nhiều người vẫn tin tưởng rằng chúng ta có thể làm được một điều gì đó, dẫn tới một cuộc chiến đấu thực sự chống biến đổi khí hậu - chúng ta sẽ chi tiêu, sẽ ban hành luật pháp, chúng ta sẽ tiếp tục trong việc này", ông Artur Runge-Metzger, trưởng đoàn đàm phán của Ủy ban châu Âu nói.

Khi đến mục củng cố các mục tiêu có kết dính lỏng lẻo, ông đề nghị rằng 3 tới 6 tháng sẽ là một khoảng thời gian hợp lý để triển khai.

Tuy nhiên, các đại biểu vốn theo dõi sát các diễn biến ở Quốc hội Hoa Kỳ cho hay nước này có thể không hoàn thành các quy định pháp lý liên quan trong vòng sáu tháng.

Các nhóm môi trường cho rằng các nước phương Tây đã 'không đầu tư đủ' về mặt nỗ lực chính trị trong tiến trình.

"Copenhagen là một trong những hội nghị quan trọng nhất trong lịch sử loài người, nhưng các chính trị gia dường như quyết tâm 'thổi tắt' nó", ông Joss Garman của Greenpeace lên tiếng.

"Cũng như vậy, nhiều lợi ích đang lèo lái Washington về mặt khí thải carbon cũng đáng bị phê phán. Và nếu Châu Âu không đứng lên để tác động tới Hoa Kỳ nhằm cứu vớt thỏa thuận này, thì có thể hàng triệu người khắp nơi trên thế giới sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng," vẫn lời ông Garman.