آیا دونالد ترامپ در تلاش است بر انتخابات برزیل تاثیر بگذارد؟

در آستانه دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل در ۲۵ اکتبر، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند رقابت میان لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرا، و سناتور فلاویو بولسونارو، رقیب راست‌گرای او، بسیار نزدیک است.

در حالی که فساد و جرم و جنایت از موضوعات اصلی کارزار انتخاباتی بوده‌اند، لولا و حامیانش درباره مسئله دیگری نیز نگران‌اند: ادعاهای مربوط به دخالت آمریکا.

آن‌ها مدعی‌اند آمریکا مجموعه‌ای از اقدامات سیاسی، دیپلماتیک و اقتصادی انجام داده که هدفش کمک به سناتور بولسوناروست؛ کسی که به گفته آن‌ها در صورت پیروزی، مواضع مساعدتری نسبت به منافع آمریکا خواهد داشت.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است انتخابات پیش‌روی برزیل را «بسیار دقیق» دنبال می‌کند. اما آیا اقدامات آمریکا را می‌توان دخالت در انتخابات دانست؟

تعرفه‌ها و تحریم‌ها

در ماه‌های اخیر، روابط برازیلیا و واشنگتن بحرانی شده و دولت برزیل دولت ترامپ را متهم کرده است اقداماتی برای تقویت کارزار سناتور بولسونارو انجام می‌دهد.

از جمله این ادعاها این است که آمریکا آزادی ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین، را که اکنون به دلیل برنامه‌ریزی برای کودتا پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۲ در برابر لولا در حال گذراندن محکومیت ۲۷ ساله است، به‌عنوان یکی از شروط کاهش تعرفه‌های تجاری اعمال‌شده علیه برزیل در سال گذشته مطرح کرده است.

جزئیات این درخواست‌ها در سندی آمده بود که روزنامه برزیلی «او استادو د اس.پائولا» در ۱۷ سپتامبر به دست آورد و منتشر کرد.

طبق این گزارش، در سند نامی از رئیس‌جمهور پیشین برده نشده و به جای آن از عبارت «مخالفان سیاسی» استفاده شده است.

با این حال، هم ترامپ و هم مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پیشتر علنا با زندانی شدن بولسونارو مخالفت کرده بودند.

پروفسور جیمز ان. گرین، متخصص تاریخ سیاسی برزیل در دانشگاه براون آمریکا، به بی‌بی‌سی می‌گوید: «تعرفه‌ها از سوی دولت ترامپ برای تحت فشار قرار دادن دولت برزیل بودند.»

او می‌افزاید: «هیچ توجیه اقتصادی‌ نداشتند. فقط راه دیگری برای دخالت در انتخابات بودند.»

او اشاره می‌کند که هنگام اعمال تعرفه‌ها، واشنگتن در تجارت با برازیلیا تراز تجاری مثبتی داشت.

کارزار انتخاباتی لولا همچنین شرکت فناوری متا را متهم کرده است که میزان دیده شدن محتوای آن را در فیس‌بوک، اینستاگرام و واتس‌اپ، پلتفرم‌هایی با شمار بسیار زیادی کاربر در برزیل، کاهش داده است.

متا این اتهام‌ها را رد کرده، اما ارتباطات داخلی کارکنان این شرکت که روزنامه برزیلی «او استادو د اس.پائولا» به دست آورده، از اعمال محدودیت‌هایی بر حساب‌های مرتبط با نامزد چپ‌گرا حکایت داشته است.

۱۹ سپتامبر، روزنامه «او استادو د اس.پائولا» سندی منتشر کرد که در آن آژانس اطلاعات برزیل احتمال دخالت آمریکا در انتخابات را در سطح «بحرانی» ارزیابی کرده بود.

در آمریکا نیز گروهی متشکل از ۳۱ قانون‌گذار حزب دموکرات به رهبری سناتور برنی سندرز، نامه‌ای به روبیو فرستادند و از «تلاشی آشکار برای دخالت در انتخابات برزیل و احتمالا تضعیف آن» انتقاد کردند.

آمریکا دخالت در انتخابات برزیل را رد کرده است.

وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای در ماه سپتامبر گفت «هرگونه القای این‌ که نقشه‌ای برای تضعیف انتخابات یک کشور دموکراتیک وجود دارد، دروغی بی‌اساس است».

کاخ سفید نیز در ۲ اکتبر با بیانیه‌ای به امضای آنا کلی، سخنگوی خود، پاسخ داد.

در این بیانیه آمده بود: «رهبران محافظه‌کار در سراسر نیمکره غربی با شایستگی خودشان در انتخابات پیروز می‌شوند، چون همه موفقیت سیاست‌های رئیس‌جمهور ترامپ را می‌بینند.»

«این ادعاها [درباره دخالت] بی‌معنا هستند.»

سناتور فلاویو بولسونارو، پسر بزرگ رئیس‌جمهور پیشین، در ماه مه در کاخ سفید پذیرفته شد، اقدامی غیرمعمول برای کسی که رئیس دولت یا حکومت نیست.

او رسما از ترامپ خواست دو سازمان بزرگ جنایی برزیل، پی‌سی‌سی و «کوماندو ورملیو» را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهد. موضع سخت‌گیرانه‌تر در برابر جرم و جنایت یکی از وعده‌های اصلی کارزار انتخاباتی سناتور بولسوناروست.

دو روز پس از این دیدار، واشنگتن تصمیم خود برای قرار دادن هر دو گروه در فهرست سیاه را اعلام کرد.

سناتور بولسونارو از این تصمیم استقبال کرد، اما لولا آن را «دخالت خارجی در فرایندهای انتخاباتی» دانست و گفت این اقدام می‌تواند راه را برای مداخله آمریکا در کشور باز کند.

آمریکا در ماه‌های اخیر اقدامات دیپلماتیک دیگری نیز علیه دولت لولا انجام داده است، از جمله تحریم مقام‌های برزیلی مانند الکساندر پادیلیا، وزیر بهداشت، الکساندر دی مورائس، قاضی دیوان عالی، و افسران پلیس فدرال که در تحقیقات مربوط به حامیان بولسونارو نقش داشتند.

واشنگتن در ماه اوت همچنین ویزای ماریا لویزا ویوتی، سفیر برزیل در آمریکا، را لغو کرد، اما گفت دلیل این اقدام تاخیر برزیل در تائید انتصاب سفیر جدید آمریکا در برازیلیا بوده است.

آیا ترامپ واقعا می‌تواند به پیروزی سناتور بولسونارو کمک کند؟

در ماه ژوئن، موسسه نظرسنجی برزیلی «دیتافولا» گزارشی منتشر کرد که نشان می‌داد ۶۵ درصد رای‌دهندگان نسبت به حمایت واشنگتن بی‌تفاوت‌اند و ۱۵ درصد حتی در صورت چنین حمایتی کمتر به نامزد مورد نظر رای خواهند داد.

با این حال، ۱۷ درصد گفتند حمایت ترامپ میل آن‌ها برای رای دادن به آن نامزد را افزایش خواهد داد.

کارشناسانی که بی‌بی‌سی با آن‌ها گفت‌وگو کرده معتقدند رئیس کنونی کاخ سفید نشان داده است که می‌تواند به متحدان سیاسی خود برای عبور از خط پایان کمک کند.

پس از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۶، موجی از پیروزی‌های انتخاباتی راست‌گرایان در آمریکای لاتین شکل گرفت، از جمله رسیدن ژائیر بولسونارو به ریاست‌جمهوری برزیل در سال ۲۰۱۸.

همچنین به نظر می‌رسد ترامپ به شکلی بی‌سابقه از نامزدهایی با باورهای سیاسی مشابه خود علنا حمایت می‌کند.

دکتر کریستوفر ساباتینی، کارشناس آمریکای لاتین در اندیشکده روابط بین‌الملل چتم‌هاوس در لندن، به بی‌بی‌سی می‌گوید: «پیش از ترامپ، روسای جمهور آمریکا هرگز تا این اندازه آشکارا از یک حزب یا یک نامزد حمایت جانبدارانه نمی‌کردند.»

او می‌افزاید: «در یک رقابت انتخاباتی نزدیک، چنین حمایتی می‌تواند اهمیت داشته باشد.»

در دو انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر آمریکای جنوبی، در پرو و کلمبیا، نامزدهای راست‌گرا و پوپولیست، کیکو فوجیموری و آبلاردو د لا اسپری‌یا، با اختلافی بسیار کم رقبای چپ‌گرای خود را شکست دادند.

ترامپ علنا از هر دو حمایت کرده بود.

در انتخابات میان‌دوره‌ای قانون‌گذاری آرژانتین در سال ۲۰۲۵، در زمانی که محبوبیت خاویر میلی در حال کاهش بود، ترامپ اعلام کرد کمک اقتصادی آمریکا به این کشور گرفتار بحران، مشروط به پیروزی متحدش خواهد بود.

ائتلاف میلی با اختلافی بسیار زیاد پیروز شد. نتیجه‌ای که نظرسنجی‌ها پیش‌تر آن را پیش‌بینی نکرده بودند.

ساباتینی می‌گوید: «غیرممکن است بدانیم چند نفر به دلیل حرف‌های ترامپ به ائتلاف میلی رای دادند، اما به نظر می‌رسد روشن باشد که این نوع پیام برای رای‌دهندگان راست‌گرا جذابیت دارد.»

دولت آمریکا همچنین از پیروزی نامزدهای راست‌گرا در انتخابات ریاست‌جمهوری اکوادور و شیلی در سال ۲۰۲۵ استقبال کرد.

پروفسور داو لوین، دانشمند علوم سیاسی آمریکایی در دانشگاه هنگ‌کنگ، می‌گوید تلاش آمریکا برای تاثیرگذاری بر نتایج انتخابات کشورهای دیگر سابقه‌ای طولانی‌تر از ترامپ دارد.

او در پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، مدعی شده حدود ۱۳۰ تلاش از سوی دولت‌های مختلف آمریکا برای تاثیرگذاری بر انتخابات کشورهای دیگر بین سال‌های ۱۹۴۶ تا ۲۰۱۴ شناسایی کرده است.

او محاسبه کرده است که چنین دخالت‌هایی به‌طور متوسط سهم آرای طرف مورد حمایت را حدود سه درصد افزایش داده‌اند.

لوین به بی‌بی‌سی گفت: «وقتی چنین مداخله‌ای آشکارا انجام شود، تاثیر آن حتی بیشتر است.»

«آنچه در دخالت انتخاباتی آمریکا در دوران ترامپ غیرمعمول است، این است که او تا این اندازه آشکارا و شخصا در چنین مداخلاتی نقش دارد.»

اما کریستوفر گارمن، کارشناس آمریکای لاتین در شرکت مشاوره «یوروسیا گروپ» هشدار می‌دهد که نباید تاثیر عامل ترامپ را بیش از حد بزرگ دانست.

او می‌گوید اگرچه دخالت رئیس‌جمهور آمریکا در انتخابات میان‌دوره‌ای آرژانتین تاثیر قابل توجهی بر نتیجه داشت، گرایش به راست در آمریکای جنوبی عمدتا ناشی از مسائل داخلی است.

او می‌گوید: «موقعیت فلاویو بولسونارو بسیار بیشتر با نارضایتی رای‌دهندگان از دولت لولا توضیح داده می‌شود تا هرگونه کمکی از سوی کاخ سفید.»

«هرچند رئیس‌جمهور ترامپ پیروزی نامزدهای همسو با خود را به حساب خودش گذاشته، آن کشورها از قبل در همان جهت در حال حرکت بودند.»

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند نتیجه رأی‌گیری روز یکشنبه همچنان نامشخص است و رقابت به‌شدت فشرده است.